این افت بی‌سابقه نرخ در حالی رخ داده که شاخص ارزی حداقل در ۵ ماه گذشته هیچ زمانی در این محدوده قیمتی قرار نگرفته و همواره معاملات ارزی با قیمت‌های بالاتری انجام شده است.
این درحالی است که بازار ارز در چند روز گذشته اتفاق عجیبی را تجربه کرده و آن پایین‌تر آمدن نرخ دلار بازار آزاد نسبت به صرافی‌های بانکی بوده است. در حالی که همواره نرخ دلار بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ تومان بالاتر از نرخ صرافی‌ها قرار می‌گرفت، هر دلار روز یکشنبه در میدان فردوسی، از سوی دلالان حاشیه خیابان به قیمت‌هایی پایین‌تر از نرخ صرافی بانکی فروخته شده است. این شرایط سبب شده تا بازار همسایه یعنی طلا و سکه نیز همسو با بازار ارز حرکت کند و قیمت‌ها بی‌تفاوت به رشد ۳۶ دلاری اونس جهانی، به روند نزولی‌شان ادامه دهند و سکه با افت حدود ۱۳۰ تومانی در دو روز گذشته، روی محدوده قیمتی ۴ میلیون و ۴۳۰ هزارتومان قرار گیرد.
به هر حال، بازار ارز و سکه این روزها در حالی روند کاهشی قیمت‌ها را تجربه می‌کند که معامله‌گران این بازار دیدگاه‌ها و دلایل متفاوتی را برای این شرایط مطرح می‌کنند. آرام شدن فضای سیاست خارجی، نزدیک شدن سفر نخست وزیر ژاپن به ایران که گمانی‌زنی‌ها حکایت دارد پیغامی از سوی آمریکا به ایران به همراه دارد، انتظار بازار برای اعلام اخبار مثبت سیاسی، نزدیک شدن به زمان راه‌اندازی بازار متشکل ارزی، افزایش عرضه اسکناس ارز، افت نرخ درهم و... از جمله دلایلی است که برای افت نرخ دلار در بازار مطرح می‌شود. اما آنچه مسلم است، اینکه نرخ دلار به هر دلیلی که کاهش یافته است، این شرایط موجب شده تا فروش دلار در بازار این روزها افزایش یابد و از تقاضای بازار به‌شدت کم شود که با وجود این وضعیت، بسیاری از کارشناسان و فعالان این بازار پیش‌بینی می‌کنند با تداوم این روند، نرخ دلار در روزهای آینده می‌تواند به سطوح پایین‌تری برسد و ریزش بیشتری را تجربه کند.


***تقاضای کاذب ارز کم شد

شهاب نادری، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در گفت‌وگو با ایبِنا با اشاره به کاهش نرخ ارز در روزهای اخیر، گفت: «چند عامل در بهبود وضعیت فعلی بازار دخیل بوده که مهم‌ترین آن اقدام به ایجاد بازار متشکل ارزی از سوی بانک مرکزی بوده است.» نماینده مردم پاوه در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه دیگر خرید و فروش ارز صرفه اقتصادی ندارد، افزود: «اذعان دلالان به این موضوع در پی اثربخشی سیاست‌های اخیر بانک مرکزی تلاطم در بازار برای خریدهای کاذب را نیز کاهش داده است.» این نماینده مردم در مجلس دهم با تاکید بر اینکه مردم دیگر به سمت خرید ارز با هدف سرمایه‌گذاری نمی‌روند، تصریح کرد: «معکوس شدن فرآیند عرضه و تقاضا در بازار ارز توانسته به از بین رفتن حباب قیمت‌ها کمک کند.»
وی با بیان اینکه کاهش نرخ ارز باز هم ادامه خواهد داشت، گفت: «کسانی که با هدف کسب سود سعی در خرید ارز دارند باید بدانند که این حوزه از اقتصاد جای مناسبی برای سرمایه‌گذاری نیست.»
این نماینده مردم در مجلس دهم با تاکید بر اینکه حذف دلار در مبادلات بین‌المللی ایران با دیگر کشورها به طور کلی نرخ این نوع ارز را در داخل می‌شکند، افزود: «درحال‌حاضر بسیاری از خرید و فروش‌های انجام‌شده در بازار ارز به دلیل انجام امور ضروری بوده و به همین دلیل روند کاهش نرخ ارز باز هم ادامه خواهد داشت.»
وی ادامه داد: «ورود سرمایه‌ها به بازارهای مطمئن و اقبال مردم به بورس توانسته از نیاز کاذب به خرید ارز بکاهد. عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی یادآور شد: دولت و به‌ویژه بانک مرکزی باید با ترغیب مردم به سپرده‌گذاری‌های ارزی نزد بانک‌ها ارزهای خانگی را نیز به سمت امور مولد هدایت کنند.»


***جو روانی، نرخ دلار را کاهش داد

ابراهیم عباسی از کارشناسان اقتصاد‌ و استاد دانشگاه نیز در این باره در گفت‌وگو با صمت با بیان اینکه روند نزولی نرخ دلار در روزهای اخیر به جو مثبت ایجاد‌شده در فضای سیاست خارجی و خوشبینی‌ها نسبت به سفر نخست وزیر ژاپن به ایران برمی‌گردد، افزود: «اثرات روانی این خبرها سبب شده تا نرخ‌ها در بازار ارز با ریزش مواجه شود که ادامه این روند بستگی به نتایج این سفر و مذاکرات دارد که در روزهای آینده مشخص می‌شود.» او با بیان اینکه این عوامل اثرات کوتاه‌‌مدت بر بازار دارد و نتایج مثبت و منفی آن است که می‌تواند سمت و سوی بازار را تعیین کند، افزود: «باید توجه داشت که روند حرکتی بازار ارز به فاکتورهای زیادی وابسته است. در شرایط کنونی، روند مذاکرات و توافقات در حوزه سیاسی، شدت و ضعف تحریم‌های نفتی، میزان صادرات و تسهیل مراودات و مبادلات پولی با سایر کشورها، تعامل با اروپایی‌ها و... از جمله عوامل مهمی هستند که هرچه مثبت‌تر باشند می‌توانند بر روند کاهشی قیمت‌ها تاثیر زیادی بگذارند و دلار را ارزان‌تر کنند.» وی در عین حال به تشکیل بازار متشکل ارزی اشاره کرد و گفت: «به جز عوامل بیرونی، سیاست‌هایی که در داخل کشور اتخاذ می‌شود‌ نیز عامل مهمی در جهت‌دهی بازار ارز هستند. بانک مرکزی در تلاش است با برخی سیاست‌گذاری‌ها از التهاب‌های این بازار بکاهد که یکی از این اقدام‌ها تشکیل بازار متشکل ارزی است.»

به گفته عباسی، از آنجا که بازار متشکل ارزی به معاملات ارزی رسمیت می‌دهد و دست معامله‌گران را در بازار سوداگری کوتاه می‌کند، این بازار می‌تواند تاحدی بازار را به سمت آرامش هدایت کند. این بازار به شفافیت معاملات و رقابتی‌تر شدن بازار ارز کمک می‌کند و این اقدام خوبی است. اما به هر حال مجموع شرایط است که در نهایت بهبود وضعیت بازار ارز را سبب می‌شود و نمی‌توان گفت که با راه‌اندازی بازار متشکل ارزی مشکلات بازار ارز رفع می‌شود و زمینه کاهش قیمت‌ها را فراهم می‌کند.


***بازار ارز اشباع شد

همچنین غلامعلی جعفرزاده ایمن‌آبادی، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی‌ در گفت‌وگو با ایبِنا با بیان اینکه عوامل مختلفی به بهبود وضعیت بازار ارز منجر شده است، افزود: «کاهش تقاضا در زمینه خرید ارز یکی از عوامل مهم تاثیر‌گذار در بهبود وضعیت این بازار است.»
وی با تاکید بر اینکه در ماه‌های اخیر اعزام‌های پزشکی به خارج از کشور در جهت درمان کاهش یافته است، تصریح کرد: «با کاهش حجم سفرها و همچنین واردات غیرضرور تقاضا برای ارز کم شده که این خود به افت نرخ آن منجر شده است.» این نماینده مردم در مجلس دهم با بیان اینکه اشباع شدن بازار از دلار عامل دیگر کاهش نوسان ارزی است، گفت: «دلارهای خانگی درحال‌حاضر به‌شدت دچار نوسان بوده و مردم در زمینه ادامه نگهداری آنها دچار واهمه شده‌اند. از این رو، به سمت فروش آنها حرکت کرده‌اند که این خود نرخ را نزولی می‌کند.»

جعفرزاده ایمن‌آبادی با تاکید بر اینکه بازار ارز باید کاهش نرخ را تجربه کند، افزود: «درحال‌حاضر نرخ ارز واقعی نبوده و باید با کاهش همراه شود.» وی با بیان اینکه نرخ دلار در محدوده ۸ هزار تومان باید قرار بگیرد، گفت: «نرخ دلار بر اساس روابطی حاصل می‌شود و فرمول خاصی نیز دارد. از این رو، بر مبنای فرمول نهایت نرخ قابل قبول ارز در محدوده ۸ هزار تومان است.» عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی یادآور شد: «ادامه روند کاهش نرخ ارز ادامه خواهد داشت اما پیش‌بینی زمان دقیق پایان نوسان‌ها ممکن نیست.»

منبع: صمت