چهارشنبه, ۸ بهمن , ۱۳۹۹ 14 جماد ثاني 1442 Wednesday, 27 January , 2021 ساعت ×
اختصاصی آرتان پرس

بازار خودرو کشور در آستانه تحولی بزرگ

شناسه : 35770 ۱۶ آذر ۱۳۹۹ - ۱۴:۵۸
در صورتی که طرح آزاد سازی خودرو عملیاتی شود روند زیاندهی شرکت های خودرویی ایران با سرعت بیشتری سپری خواهد شد. قطعا با واردات برندهای خارجی اقبال به برندهای داخلی کمتر شده و تولید کننده ی ایرانی باید برای جذابیت کالای خود هزینه را کاهش دهد.
بازار خودرو کشور در آستانه تحولی بزرگ
پ
پ

نوسانات اخیر بازار در بخش دلار و طلا در روزهای گذشته تکانه هایی را به همراه داشته که موج این تکانه ها به بازار خودرو کشور رسیده است.از طرفی دیگر خبرهای ضد و نقیضی در خصوص تغییر سیاست های کشور در خصوص بازار خودرو مطرح شده که بررسی آنها به روشن تر شدن بازار خودرو کمک شایانی خواهد کرد.لذا در این یادداشت به تمامی جزئیات حاکم بر بازار خودرو خواهیم پرداخت. تا انتها همراه آرتان پرس باشید.

از نیمه دوم سال ۹۸، بازار خودرو شاهد حرکت صعودی و رشد بدون وقفه در قیمت های خودروهای داخلی و وارداتی بود. با شیوع ویروس کرونا و تعطیلی مقطعی در پایان سال گذشته معاملات خودرو به فضای مجازی کشیده شد و عملا روند قیمت گذاری ها به سمت و سوی سلیقه ای شدن سوق پیدا کرد.متاسفاه به دلیل نبود نظارت کافی بر مجاری قیمت گذاری در شبکه های اجتماعی از یک سو و بالارفتن انتظارات تورمی جامعه به دلیل شیوع ویروس کرونا قیمت ها در بازار خودرو افسارگسیخته روند صعودی را در پیش گرفتند.

 

*** رشد شدید قیمت خودرو و دلار در ابتدای سال

از ابتدای سال جاری و با رشد غیرمنطقی و هیجانی قیمت دلار شاهد رشد شدیدتری در قیمت خودروهای داخلی و خارجی بودیم.این موضوع تا جایی پیش رفت که قیمت پراید از ۱۴۰ میلیون تومن عبور کرد و قیمت پژو ۲۰۶ تیپ ۵ از مرز ۳۳۰ میلیون تومان گذشت.در بازار خودروهای خارجی فضا بسیار ملتهب تر از بازار خودروهای داخلی بود. تا جایی که بی ام و سری ایکس ۴ با رقمی در حدود ۸ میلیارد تومان قیمت گذاری شد و در کمال ناباوری در این قیمت ها مشتریانی بودند که قصد خرید این خودروها را داشته باشند.

از اردیبهشت تا آبان ماه سال جاری قیمت خودرو روند افزایشی با شیب ملایم تری را در پیش گرفت که فرصت بسیار مناسبی را برای نوسان گیران قیمت خودرو فراهم کرد.معاملات به دو دسته ی معاملات سرمایه گذاری و معاملات مصرفی در بازار خودرو کشور بدل گردید و این موضوع در بازار سبب کدر شدن شیوه های قیمت گذاری شد.

 

*** تخلیه حباب خودرو در پاییز

در آذر ماه سال جاری اما روند معاملا خودرو کاملا مسیر متفاوتی را نسبت به دوره ی یکساله خود در پیش گرفت. در یک سال گذشته هیچ خیری از کاهش قیمت خودرو نبود و مشابه سایر بازارهای موازی وقت آن رسیده بود که بخش اعظمی از حباب خودرو تخلیه شود. موضوع انتخابات آمریکا و پذیرش شکست از جانب ترامپ بازار ارز و طلا را به ثبات رساند و به مسیر سرازیری کشاند. قبل از انتخابات ریاست جمهوری بازارهای ارز و طلا برای پیروزی ترامپ مسیر ۳۰ هزارتومانی را تارگت گذاری کرده بودند که با شکست او در انتخابات مسیر برای دلار ۲۰ هزارتومانی هموار شد.

پیروزی بایدن در انتخابات از یک سو و بحث در خصوص اینکه بازار ارز به واسطه چشم اندازی مثبتی که در پیش روی دولت جدید و دولت بایدن خواهد بود سبب گردید تا نرخ ریال در مقابل دلار تقویت شود و روند نزولی قیمت دلار استارت بخورد. روند کاهشی قیمت محصولات خودرویی، همزمان با تعطیلی برخی صنوف از جمله نمایشگاه‌های خودرو سرعت گرفته به‌طوری‌که برخی فعالان بازار بر افت ۳۲ درصدی قیمت‌ها تاکید دارند.

از ابتدای آذرماه همراه با تعطیلی بسیاری از صنوف، معاملات در نمایشگاه‌های خودرو نیز متوقف شد. هر چند خرید و فروش خودرو در سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی همچنان ادامه دارد اما به گفته برخی از فعالان بازار، معاملات مجازی نیز به دلیل محدودیت شماره‌گذاری به کمترین میزان خود رسیده است

 

*** زیان ده بودن خودرو سازان

در شرایط فعلی موضوعاتی وجود دارد که به بازار خودرو در آینده خط می دهد و مسیری را برای تعدیل قیمت ها فراهم می کند. امسال برای دومین سال متوالی شرکت های خودروسازی داخلی در صورت های مالی خود زیان ده بودند و این رقم چیزی نزدیک به ۸۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. از جمله عواملی که سبب زیانده شدن شرکت های خودروسازی ایران می توان برشمرد موضوع قیمت گذاری دستوری خودرو، ضایعات فراوان و پایین بودن تکنولوژی تولید و عدم استفاده از رویکردهای تولید ناب در صنعت خودرو ایران است که موضوعات تحریم و هزینه های تمام شده ی بالا می تواند مزید بر علت باشد.

به دلیل قیمت گذاری دستوری خودرو در طی سال گذشته ، خودروسازان به شدت به تمکین این قانون اعتراض کردند و خواهان افزایش قیمت خودرو بودند.اما متاسفانه بازار خودرو کشور به دلیل ماهیت سرمایه ای خودرو با رشد تقاضای شدید همراه شده که در توان خودروسازان برای تامین نیاز بازار نیست.برای مثال در تحلیلی از سوی پایگاه های معتبر میزان نیاز سالانه خودرو در ایران چیزی نزدیک به ۲ میلیون دستگاه خودرو برآورد شده است که شرکت های خودروسازی ایران تنها توانایی عرضه ۹۰۰ هزار خودرو در سال را دارند.

 

*** حذف قیمت گذاری دستوری بازار خودرو

با توجه به توضیحات ذکر شده در صورتی که قیمت گذاری دستوری از بازار خودرو کشور برداشته شود شاهد رشد شدید قیمت کارخانه محصولات داخلی خواهیم بود. این تصور ممکن است ایجاد شود که با رسیدن قیمت کارخانه به بازار آزاد روند دلالی و نوسانگیری در بازار خودرو تمام می شود.

اما این موضوع می تواند به شدت سبب رشد قیمت خودرو در بازار شود. چرا که عرضه از سمت شرکت های خودروساز کفاف نیاز بازار را نمی دهد و حتی اگر تمامی خودرو های دپو شده در انبارها به بازار عرضه شود تنها ۴۰ درصد نیاز سالانه بازارها را تامین می کند. اگر این اتفاق بیفتد تصور اختلاف قیمت بازار با قیمت کارخانه بسیار سخت خواهد شد و عملا رانت شدیدی برای دارندگان خودرو ایجاد می شود.

 

*** ورود مجلس به موضوغ بازار خودرو

طی هفته ی جاری مجلس به موضوع بازار خودرو ورود کرد. از آنجایی که بازار خودرو شاهد ریزش های حدوا ۳۰ درصدی بود وقت مناسبی بود تا برای کنترل قیمت خودرو و کمک به تعدیل نرخ آن از سوی قوای مقننه و مجریه اقاماتی صورت پذیرد. مجلس طرح سامان دهی صنعت خودرو را با محوریت عرضه خودرو در بورس به جریان انداخته و کلیات آن در کمیسیون صنایع مجلس نیز تصویب شده است، خبرها حکایت از این دارد که دولت نیز همزمان دست به کار شده و طرحی را در این زمینه آماده کرده است.

کلید واژه های اساسی که در سخنان سخنگوی مجلس مطرح شده بود عبارتند از  تدوین بسته جهش تولید و خروج شرکت‌های خودروساز از زیان دهی. این دو موضوع معانی بسیار عمیقی می توانند برای بازار خودرو کشور برای بازه دو ساله رقم بزنند. به احتمال زیاد مسیر قانون گذاری به سمتی می رود که شرکت های خودرو ساز را از بحران زیاندهی خارج کند.

با وجود تحریم ها نمی توان انتظار داشت که در شیوه تولید و تکنولوژی جهشی ایجاد شود لذا به احتمال زیاد سناریوی لغو قیمت گذاری دستوری خودرو سناریوی پررنگ تری است که باید با یک اهرم محرکه رشد بی رویه قیمت ها را کنترل کرد.

 

*** ورود خودرو به بورس

یکی از قوای محرکه برای جلوگیری از رشد بی رویه قیمت خودرو بعد از لغو قیمت گذاری دستوری خودرو ها، سناریوی ورود خودرو به بورس است که می تواند تبعاتی را در کنار مزایای آن به همراه داشته باشد  اگر این طرح تبدیل به قانون شود همه خودروهای تولید داخل با تیراژ بیش از ۵ هزار دستگاه و خودروهای وارداتی که در ۱۲ ماه بیش از ۵۰۰ دستگاه وارد شده است را شامل می‌شود.

به نوعی قدرت خرید برای تمامی افراد ایجاد می شود.اما مسئله مهم تجارت خودرو بر اساس سهام عملا موضوع جذابی برای خریدار واقعی نیست و به نوعی سفته بازی محسوب شده و واسطه ها را به سمت خود جذب می کند.

از سویی دیگر با ورود خودرو به بورس قیمت نهایی خودرو به سیستم عرضه و تقاضا سپرده می شود و این موضوع می تواند در بلند مدت موجبات نارضایتی خودروساز را فراهم کند. چرا که در بورس شاهد خروج سنگین حقوقی ها و افت شاخص سهام شرکت ها بودیم.

 

*** تبعات ورود خودرو به بورس

اگر مبنای قیمت گذاری خودرو ها قیمت های بورس لحاظ شود علاوه بر اینکه پایداری قیمت ها مانند این روزهای صنعت خودرو سست و نامتوازن می شود بلکه ممکن است خودروسازان توان تحمل روزهای منفی بورس خودرو را نداشته باشند و بازار را وارد رکود و کاهش عرضه کنند.محدودیتی که برای خرید و فروش در بورس ایجاد شده الزام به خرید هر سه سال یکبار است که با هدف حذف واسطه ها برنامه ریزی شده است.

اگر شخصی قبل از پایان سه سال، اقدام به فروش خودرو کند، باید ۸۰ درصد از مابه‌التفاوت قیمت پایه و قیمت فروش بازار را به عنوان مالیات به دولت پرداخت کند و این موضوع برای از میان برداشتن دلالی است. اینطور به نظر می آید که به دلیل ابعاد مختلف و عمیق ورود خودرو به بورس و سناریوهای پیچیده حاکم بر آن این موضوع چندان به نفع مصرف کننده نهایی نباشد و چه بسا که سبب رشد هیجان در قیمت ها شود.

موضوعی که دولت به آن ورود کرده سناریوی لغو ممنوعیت ورود خودرو به کشور است. در این شرایط تحت قوانین خاص افراد حقیقی و حقوقی مجوز واردات خودرو به تعداد محدود و طبق فرمولی خاص خواهند داشت. این طرح که هنوز اجرای آن در هاله ای از ابهام است در ابتدای مطرح شدن با اما و اگرهایی همراه بوده است.

 

*** واردات خودرو در سال جدید آزاد می شود؟

ورود خودرو با مکانیزم از پیش تعیین شده می تواند برای عده ای رانت به همراه داشته باشد و به نوعی به تولید داخلی لطمه زده و برخی از سرمایه های دلاری کشور را به این موضوع اختصاص دهد. در بودجه پیشنهادی دولت که امروز به مجلس تقدیم شده دو هزار میلیارد تومان تحت عنوان حقوق ورودی خودرو در نظر گرفته شده که با توجه به اینکه در بودجه سال گذشته این رقم تنها ۱۰۰ هزار تومان بوده شاید بتوان گفت زمزمه های مطرح شده در خصوص واردات خودرو در حال تحقق است.

با وجود کسری بودجه و بدهکار شدن دولت به بانک مرکزی تصمیم گیری و مطرح کردن واردات خودرو موضوع عجیبی بود که کمتر اقتصاد دانی آن را برای شرایط فعلی کشور لازم می داند. دولت هر سال در بودجه ردیف تعرفه برای واردات خودروهای عمومی از جمله آمبولانس، خودروهای عمومی تعیین می کند اما رقم پیش بینی شده برای سال ۱۴۰۰ با رقم گنجانده شده در بودجه سال ۱۳۹۹ تفاوت معنی داری دارد.

 

*** سناریوی خودرو سازان با ازاد سازی واردات خودرو

دولت در حالی اقدام به پیش بینی حقوق ورودی خودرو در بودجه سال ۱۴۰۰ کرده است که طی هفته های اخیر بهارستان نشین ها در طرح ساماندهی عرضه و تولید خودرو مسیر برای واردات خودرو پیش بینی کرده بودند. هر چند این طرح  هنوز در صحن علنی مجلس تصویب نشده، اما رقم پیش بینی شده در بودجه نشان می دهد که اتفاقاتی در این زمینه در حال رخ دادن است که شاید بتوان آن را به آزاد شدن واردات خودرو نسبت داد.

در صورتی که طرح آزاد سازی خودرو عملیاتی شود روند زیاندهی شرکت های خودرویی ایران با سرعت بیشتری سپری خواهد شد. قطعا با واردات برندهای خارجی اقبال به برندهای داخلی کمتر شده و تولید کننده ی ایرانی باید برای جذابیت کالای خود هزینه را کاهش دهد. این سناریو دقیقا دولت و خودرو ساز را مجددا به شرایطی برمی گرداند که قیمت گذاری ها دستوری بود و شرکت های تولید کننده خودرو باید بالاجبار به قیمت های اعلامی از سوی دولت تن می دادند.

 

*** ارتباط ارز و بازار خودرو کشور

طی یک دهه گذشته قیمت‌ خودرو در بازار آزاد تابع قیمت ارز بوده است. در نتیجه با کاهش نرخ ارز می توانیم شاهد کاهش قیمت خودرو در بازار آزاد باشیم. اما بازار ارز در روزهای فعلی مسیر مشخصی را ندارد. ما بعضا شاهد کاهش و افزایش های ۱۰۰۰ تومانی در طی یک روز در بازار ارز هستیم که خریداران و فروشندگان خودرو را به شدت گیج کرده است.

از زمانی که قیمت ارز کاهش یافته قیمت خودرو نیز روند نزولی دارد، همچنان شاهد کاهش قیمت ارز در بازار هستیم و اگر این روند ادامه دار باشد به طور حتم قیمت خودرو همچنان کاهشی خواهد بود و اکنون نباید اقدام به خرید خودرو کرد. اما با رشد ۸۰۰ تومانی قیمت دلار در یک روز شاهد رشد ۳۰ میلیون تومانی قیمت پژو ۲۰۶ تیپ ۵ در بازار آزاد روز چهارشنبه ۱۲ آذر ماه بودیم. لازم به توضیح است که نوسانات قیمت خودرو متاثر از نوسانات نرخ ارز با کمی لختی و اینرسی صورت می گیرد. چرا که نقدشوندگی خودرو کمی زمان بر بوده و نوسانات لحظه ای نمی تواند تکانه ای به قیمت ها وارد کند.

 

*** وجود فساد در بازار خودرو و فولاد

وزیر صنعت، معدن و تجارت اخیرا در گفتگویی در خصوص آخرین وضعیت بازار صنعت خودرو بیان داشت که وجود فساد در بازار خودرو و فولاد را نفی نمی کنم و به دنبال ریشه های اصلی رانت در این دو بازار هستیم.ایشان حتی پیشنهاد دادند برای شفافیت قیمت ها به شرکت ها و کارخانجات جدید خودروسازی مجوز ورود به بازار را می دهند که بتوان با رشد عرضه بازار خودرو کشور را به تعادل رساند. وی به موضوع رانت در این بازارها اشاره کرده و اذعان داشت که ما به دنبال کاهش بروکراسی نحس اداری، مبارزه با فساد، شفاف سازی و تقویت تولید و حذف دلال‌ها هستیم.

به احتمال زیاد در بازار خودرو شاهد تحولاتی در زمینه عرضه و تقاضا و کیفیت ارائه خودرو و نحوه سرمایه گذاری در این بازار خواهیم بود. با وجود کاهش قیمت ها در بازار خودرو به احتمال زیاد در روزهای آتی مجددا روند افزایش قیمت از سر گرفته خواهد شد و باید منتظر بماینم تا تمهیدات وزیر صمت را در این خصوص رصد کنیم که به چه نتایجی ختم خواهد شد.

 

آرتان پرس

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.