آمارهای وزارت صنعت، معدن وتجارت نشان می‌دهد که پارسال میزان کنسانتره زغال سنگ تولیدی در کشور با رشد ۷.۴ درصدی نسبت به سال ۹۶ به رقم یک میلیون و ۶۴۷ هزار تن رسید که سهم البرز مرکزی نزدیک به ۱۲۰ هزار تن بود و در واقع سهمی کمتر از ۱۰ درصد ثبت شد.

امروز بخش زغال سنگ کشور زمینه اشتغال ۱۷ هزار نفر را فراهم ساخته، درحالی که معادن زغالسنگ ظرفیت جذب بیش از این رقم را دارد و اجرای طرح‌های توسعه و نوسازی معادن در تحقق رشد اشتغال می‌تواند نقش مؤثری ایفا کند.

حسین متصدی زرندی مدیرعامل شرکت زغال سنگ البرز مرکزی در جمع خبرنگاران اعزامی به سواد کوه توضیح داد: پیشینه این شرکت نشان می‌دهد که بالغ بر پنج تا ۶ هزار نفر نیروی کار داشته با واگذاری‌های معادن در حال کار برپایه اصل ۴۴ قانون اساسی، امروز شمار نفرات شرکت به ۲۵۰ نفر می‌رسد.

اطلاعات غیر رسمی حاکی از آن است که تعداد ۱۸۵ معدن زغال سنگ کوچک و بزرگ در سطح کشور وجود دارد که از این رقم بیش از ۵۹ درصد به تعداد ۱۱۰ معدن فعال، ۱۰ معدن در حال تجهیز و آماده سازی و بقیه غیر فعال گزارش شده اند.

مدیرعامل زغال سنگ البرز مرکزی گفت: سال ۱۳۸۳ براساس سیاست خصوصی سازی، تمام معادن در حال فعالیت به شرکت سامان سواد کوه واگذار شد و امروز ۶۰ درصد زغال خام مورد نیاز البرز مرکزی از شرکت یاد شده تأمین می‌شود و در واقع سالیانه به ۱۲۰ هزار تن می‌رسد.

متصدی زرندی افزود: «بررسی‌های اکتشافی حاکی از آن است که در معدن گلیران ۵۷ میلیون تن ذخیره قطعی زغال سنگ وجود دارد، در کردآباد نیز ۲۱.۶ میلیون تن قطعی و ۴۰ میلیون تن احتمالی و با دیگر ذخایر مربوطه در مجموع برآورد می‌شود که ۲۰۰ میلیون تن ذخیره در حوزه عملکرد زغالسنگ البرز مرکزی وجود داشته باشد.»

پیش از این اعلام شد، میزان تولید کنسانتره زغال سنگ کشور سالیانه به رقم حدود ۱.۵ میلیون تن می‌رسد، درحالی که نیاز کنونی کشور بالغ بر ۲ میلیون تن است، در عین حال اکنون ذوب آهن به عنوان مشتری اصلی تولید کنندگان زغال سنگ کشور محسوب می‌شود، اما با بهره برداری از واحدهای در دست احداث حداقل میزان نیاز به ۲ برابر فعلی می‌رسد.

مدیرعامل زغال سنگ البرز مرکزی ضمن یادآوری افتتاح کارخانه زغالشویی سواد کوه در منطقه انجیر تنگه شهرستان سواد کوه در فروردین ماه ۱۳۹۶ اظهار داشت: «این واحد برای شستشوی ۵۰۰ هزار تن زغالسنگ خام در سال ایجاد شده که در واقع با خوراک دهی به میزان ۱۲۲ تن بر ساعت و دانه بندی صفر تا ۲۲ میلیمتر در ۲ نوبت کاری طراحی شده و تحت لیسانس اف. ال اشمیت (FLSMIDTH) دانمارک است.»

وی تصریح کرد: «میزان سرمایه گذاری انجام شده برای کارخانه زغال شویی، بالغ بر ۵۰۰ میلیارد ریال است که براساس نرخ ارز امروز یک هزار و ۳۰۰ تا یکهزار و ۴۰۰ میلیارد ریال برآورد می شود و در واقع امروز با کمتر از ظرفیت ۵۰ درصدی فعالیت می کند که ناشی از کمبود خوراک است.»

آمارها نشان می‌دهد میزان ذخیره فعلی زغال سنگ کشور یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تن زغال کک شو و ۱.۵ میلیارد تن زغال سنگ حرارتی است و برآورد شده که ۲ تا سه برابر این ارقام هم ذخیره احتمالی باشد.
  

***تعیین نرخ زغال حاصل واقع بینی

متصدی، یکی از دستاوردهای مهم برای فعالان بخش زغال سنگ کشور را تعیین نرخ زغال سنگ با محاسبه ۲۶.۵ درصد ارزش روز شمش فولاد خوزستان (اهواز) در بورس ذکر کرد و این مهم پس از رایزنی‌های طولانی محقق شد که با واقع‌بینی است، البته پیشنهاد فعالان زغالسنگ ۲۸ تا ۳۰ درصد ارزش شمش مزبور بود.

آذر ماه سال ۹۷ براساس توافق بین فعالان معدنی، دولت (وزارت صنعت) و شرکت ذوب آهن (مصرف کننده اصلی زغال) برای تعیین نرخ این ماده معدنی تحویلی به ذوب آهن بود. سال ۹۷ را به نوعی برای فعالان عرصه زغال سنگ کشور می‌توان نقطه عطفی دانست که پس از یک دوره ۲ ساله رایزنی برای دستیابی به نرخ زغال سنگ تحویلی به ذوب آهن، سرانجام در آذرماه، توافق شد نرخ زغال سنگ بر مبنای ۲۶.۵ درصد از ارزش شمش فولاد خوزستان محاسبه شود.

دست اندرکاران بخش زغال سنگ معتقدند: «نرخ شمش فولاد خوزستان از قیمت‌های جهانی تأثیر می‌پذیرد و با توجه به این وابستگی، بعضی ریسک‌های صنعت زغال سنگ را می‌تواند خنثی سازد.»

بررسی پیشینه تاریخی مشکل قیمت زغال سنگ تحویلی از سوی تولید کنندگان به ذوب آهن گویای آن است که رضایت نداشتن نسبت به نرخ زغال سنگ تحویلی، به عنوان یکی از عواملی بود که در این معادن به استانداردسازی ایمنی به منظور حفظ جان نیروی فعال در معادن و حفظ سرمایه‌های ملی کم‌توجهی یا بی‌توجهی می‌شد، اما اکنون که تکلیف قیمت این ماده معدنی روشن شده، انتظار می‌رود بهره‌برداران به ارتقای ضریب ایمنی در معادن زغال‌سنگ توجه جدی داشته باشند.

 

***ضرورت همسویی محیط زیست و منابع طبیعی با بخش معدن

متصدی ضمن تاکید بر رعایت مسایل زیست محیطی در فعالیت های معدنی و نیز توجه به الزامات مورد انتظار منابع طبیعی گفت: «بخش معدن به دلیل اینکه به عنوان یک شاخص برای توسعه یافتگی هر کشور محسوب می شود، نیازمند فعالیت های اکتشافی و تامین زیرساخت‌ها، بویژه جاده های دسترسی برای نقل و انتقال مواد معدنی است، بنابراین چنانچه انتظار از بخش معدن به عنوان جایگزینی برای نفت مورد توجه جدی است، نیازمند شتاب بخشیدن به روند بهره برداری از معادن وجود دارد و همسویی محیط زیست و منابع طبیعی کمک بزرگی است و در این ارتباط اکنون در قالب طرح توسعه پیش‌بینی شده از سوی زغال سنگ البرز مرکزی برای یک واحد کک سازی به ظرفیت ۳۰۰ هزار تن پیمانکار هم انتخاب شده و در انتظار صدور مجوز زیست محیطی برای این منظور هستیم.»

 

***ایمن سازی با تجهیزات روز معدنی

وی موضوع ارتقای ایمنی در معادن زغال سنگ را به عنوان یک اصل مهم مورد تاکید قرار داد و گفت: «شرکت تهیه و تولید مواد معدنی به عنوان بازوی اجرایی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) امسال نسبت به واردات تجهیزات ایمنی معادن اقدام کرده که اکنون در گمرک قرار دارد و انتظار می رود با ترخیص و توزیع تجهیزات، روند ارتقای ایمنی در معادن این بخش از شتاب لازم برخوردار شود.»

براساس اطلاعات رسانه‌ای موجود ایران با ۱.۳ میلیارد تن ذخیره قطعی زغال سنگ در رتبه ۲۲ جهان واقع شده و از لحاظ تولید هم با رقم سالیانه ۱.۵ میلیون تنی در جایگاه ۴۱ دنیا قرار دارد. بر پایه گزارش‌های منتشر شده، اکنون زغال سنگ حرارتی به دلیل سایر منابع انرژی ارزان قیمت در کشور به ترکیه صادر می‌شود.

منبع: ایرنا