سه شنبه, ۷ بهمن , ۱۳۹۹ 13 جماد ثاني 1442 Tuesday, 26 January , 2021 ساعت ×
اختصاصی آرتان پرس

رکود اقتصادی ایران کی پایان می یابد

شناسه : 35940 ۱۸ آذر ۱۳۹۹ - ۱۴:۱۱
به محض کاهش قابل‌توجه درآمدهای نفتی، اقتصاد با یک شوک منفی مواجه می‌شود و نرخ رشد اقتصادی با کاهش شدید روبه‌رو می‌شود. بر این اساس، تحریم نفتی از مسیر کاهش شدید درآمدهای نفتی، اثرات رکودی شدیدی را طی دو سال اخیر بر اقتصاد ایران بر جای گذارده است.
رکود اقتصادی ایران کی پایان می یابد
پ
پ

رکود اقتصادی موضوعی است که بیش از دو دهه بر اقتصاد ایران سایه افکنده و فقط در بازه های زمان کوتاهی از قاموس اقتصاد ایران رخت بر بسته است. معمولا رفع رکود در بازار ایران به شدت بر تعاملات بین المللی ایران وابسته بوده و هر زمان شریان های حیاتی پول و ثروت در تجارت های بین المللی برای ایران با سهولت فراهم شده شاهد رفع سایه رکود در اقتصاد ایران بوده ایم.

صندوق بین المللی پول یک ارگان بسیار معتبر در خصوص وضعیت اقتصادی کشور ها و تغییرات ارزش پول کشورها در مبادلات تجاری جهانی است. این موسسه هر ساله چشم اندازی از وضعیت اقتصادی کشور ها گزارش می دهد که بسیار به واقعیت نزدیک است و داده های ارائه شده از سوی این موسسه برای تمامی کارگزاری ها و فعالان اقتصادی مبنای تصمیم گیری قرار می میگرد.

 

*** رشد اقتصادی منفی ایران در ۲۰۲۰ و پیش بینی رشد مثبت در ۲۰۲۱

در همین راستا و بر اساس آخرین تحولات اقتصادی ایران در زمینه فروش نفت و سایر مواد معدنی و  از سویی دیگر سنگین تر شدن سایه تحریم های اقتصادی آمریکا این موسسه در سال ۲۰۱۹ رشد اقتصادی ایران را شدیدا منفی برآورد کرده بود ( این مقدار در حدود ۹.۴۶ درصد محاسبه شده بود ) البته این فقط بخش خوب داستان بود که بازگشت دوباره تحریم‌های اقتصادی به دنبال خروج آمریکا از برجام و ممنوعیت صادرات نفت، از مهمترین دلایل افت شاخص های اقتصادی ایران به شمار آمده است.این صندوق رشد اقتصادی سال ۲۰۲۰ ایران را ۵.۹۸- درصد و ۲۰۲۱ را ۳.۱۲ درصد مثبت پیش بینی کرده است.

 

***چه فاکتورهای باعث رشد ۸ درصدی در عرض یک سال در اقتصاد ایران شده است؟

حال این سوال ایجاد می شود که چه فاکتورهای باعث رشد حدودا ۸ درصدی در عرض یک سال در اقتصاد ایران شده است؟ آیا بعد از یک دوره تحریم های شدید وصعیت اقتصاد ایران به ثبات رسیده و تاب آوری اقتصادی ایران در قبال تحریم ها رشد کرده است ؟ آیا خودکفایی در صنایع ایرانی باعث رشد شده یا ایران توانسته هر روز راه های دور زدن تحریم ها را زیرکانه تر از قبل طی کند و به پویایی اقتصادی خود کمک کند؟ این ها همگی سوالاتی است که در نشریه های بین المللی توجه بسیاری از تحلیلگران را به خود جلب کرده و بخشی از نظرات کارشناسی آنها ذیل موضوعات مذکور قرار گرفته است.

بر خلاف نگاه خوش بینانه صندوق بین المللی پول اما سازمان برنامه و بودجه کشور نگاهی متفاوت نسبت به رشد اقتصادی ایران دارد. پیش بینی سازمان برنامه بودجه متاثر از تاثیر کرونا و افزایش تنش های ایران با آمریکا شکل گرفته که در واقعیت نیز به این موضوعات خواهیم رسید و ضریه هایی که این دو عامل بر اقتصاد ایران وارد کردند غیرقابل انکار هستند. با این وجود صندوق بین المللی پول روند امیدوار کننده‌ای برای رشد اقتصاد ایران در سال های آتی پیش بینی کرده بود، اما به دلیل بحران کرونا و مشکلات سیاسی دیگر با ایالات متحده، رشد اقتصادی ایران در سال ۲۰۲۰ میلادی حدود ۵.۹۸- برآورد شده است.

 

*** نرخ رشد اقتصادی ایران در نیمه نخست امسال

ایران در شرایط فعلی توانسته است بخش زیادی از چالش های اقتصادی در خصوص شاخص های کلان را حفظ کند . برای مثال براساس گزارش مرکز آمار ایران، نرخ رشد اقتصادی در نیمه نخست سال جاری با احتساب فروش نفت ۰٫۲ مثبت و بدون احتساب فروش نفت ۰٫۲- منفی است. این به این معنی است که ایران در سال جاری به احتمال زیاد از روند رکود خارح می شود و در صورتی که معادلات سیاسی در دوران بایدن به نفع ایران پیش برود شاهد فروش بیشتر نفت و سایر محصولات ایرانی در بازارهای بین الملل خواهیم بود که همین عامل به تنهایی می تواند بخش زیادی از نیازهای ارزی کشور را برطرف سازد.

برای اینکه بتوان چشم انداز روشنی از وضعیت اقتصادی ایران و ارزیابی وضعیت رکود و تورم در شرایط آتی کشور داشته باشیم باید به مهم ترین عواملی که بیش ترین تاثیر را در تولید رکود و تورم در کشور داشته اند اشاره کنیم.لذا در ادامه به ارزیابی عوامل رکودآفرین اقتصاد ایران خواهیم پرداخت:

 

*** تحریم های آمریکا و اتحادیه اروپا

بدون شک مهم ترین عاملی که مسیر شکوفایی اقتصاد ایران را با چالش های فراوانی همراه کرده موضوع تحریم های اقتصادی آمریکا و بستن راه های تبادل اقتصادی ایران با بازارهای بین المللی است. کشور ایران به دلیل ماهیت جغرافیایی و داشتن منایع بی نظیر نفت و سایر معادن فلزی و دسترسی به آب های آزاد پتانسیل رشد بینظیری را در منطقه در بازه ی کوتاه مدت دارد.اما متاسفانه شرایط سیاسی به نحوی پیش رفته که ایران نتوانسته از ظرفیت های بالقوه خود به نحو احسن استفاده کند.

پیش بینی می شود با بهبود شرایط سیاسی در دوران بایدن راه های تجارت جهانی برای ایران قدری آسان تر از دوران ترامپ ایجاد شود و کشورها برای ورود به بازار ایران جرات بیشتری پیدا کنند. متاسفانه در شرایط فعلی این تحریم‌ها از چند مسیر به رکود اقتصاد ایران منتهی شده که از جمله می‌توان به کاهش شدید درآمدهای نفتی، جهش نرخ ارز و بی‌ثباتی آن، حاکمیت نظام چندنرخی ارز، سخت‌تر شدن مبادلات مالی و کالایی با کشورهای خارجی و افزایش ریسک و نااطمینانی و کاهش امنیت اقتصادی اشاره کرد.

 

*** عدم امکان فروش نفت

کاهش شدید درآمدهای نفتی برای ایران یک چالش بزرگ محسوب می شود.چرا که کشور ایران بخش زیادی از درآمد خود را مدیون فروش نفت بود و از روزهای اول تشدید تحریم ها همواره نفت ابزاری برای قطع ید اقتصاد ایران از بازارهای بین المللی بوده است. همواره در بازه هایی از تاریخ ایران که فروش نفت ایران با چالش رو به رو شده شاهد رکود شدید در بازارهای داخلی در سطحی گسترده بوده ایم که این ضربه تا سال ها جبران نشده و پیامدهای آن بر نرخ دلار و سایر ملزومات زندگی خانوارها احساس شده است.

همواره کاهش فروش نفت ایران یکی از جدی ترین عوامل رکود در بازار ایران محسوب شده است. دلیل رکود به دلیل کاهش فروش نفت افزایش سرسام آور قیمت ها و به صرفه نبودن تولیدات داخلی و افزایش قیمت ها بوده که هم تولید کننده و هم مصرف کننده را با چالش رو به رو کرده است. به محض کاهش قابل‌توجه درآمدهای نفتی، اقتصاد با یک شوک منفی مواجه می‌شود و نرخ رشد اقتصادی با کاهش شدید روبه‌رو می‌شود. بر این اساس، تحریم نفتی از مسیر کاهش شدید درآمدهای نفتی، اثرات رکودی شدیدی را طی دو سال اخیر بر اقتصاد ایران بر جای گذارده است.

 

*** جهش نرخ ارز

در سال های گذشته جهش نرخ ارز موضوعی رایج و نسبتا پایدار در اقتصاد ایران بوده است. از سال ۹۲ تا سال ۹۹ نرخ ارز بالغ بر ده برابر رشد داشته که این موضوع در کمتر اقتصادی در دنیا اتفاق افتاده است. با افزایش نرخ ارز قدرت خرید عموم مردم به شدت کاهش می باید و دولت برای مهار این موضوع مجبور به چاپ پول می شود.چاپ پول بلافاصله در کنار رکود مسیر تورم را نیز فراهم کرده و به اصطلاح کشور وارد فاز رکود تورمی می شود. این موضوع حدودا دو دهه است که در اقتصاد ایران شکل گرفته و بازارها را با چالش رو به رو کرده است.

در ماه های اخیر شاهد کاهش نرخ ارز و ورود آن به قیمت های ثابت هستیم.البته هنوز این مهم فراهم نشده است. بی‌ثباتی ارزی نیز از مسیر ایجاد نااطمینانی‌های گسترده، اثرات رکودی در پی داشته است؛ بنابراین در کوتاه‌مدت جهش‌ها و بی‌ثباتی ارزی، درنهایت اثرات رکودی سریع و قوی را در اقتصاد کشور بر جای گذارده است. اگر تا پایان سال نرخ ارز تثبیت شود شاهد کاهش شدید رکود در بازار خواهیم بود و می توان ادعا کرد که کلیدزنی خروج از رکود در ایران آغاز شده است.

 

*** سخت شدن ارتباط مالی و کالایی ایران با بازارهای جهانی

تحریم مالی ایران از مسیر قطع کانال های مالی ایران و بعضا بلوکه کردن سرمایه های کشور و در بدترین حالت مصادره اموال ایران در خارج از کشور در سال های اخیر انجام شده است.این مسیر در سال های آتی بعید است که رنگ روزهای خوب را ببیند.اما اگر در صحنه ی سیاسی ایران از دارایی های خارجی خود محافظت کند و یا کانال های مالی جدیدی به سوی ایران باز شود شاهد رشد و رونق در مبادلات کالایی و ارزی ایران خواهیم بود. در چنین شرایطی شاهد رشد اقتصادی کشور و حرکت به سوی اقتصادی بدون رکود خواهیم بود.

 

آرتان پرس

این مطلب بدون برچسب می باشد.

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.