هرچند این مهم امری قطعی و مسلم نیست، اما به هر حال در گوشه و کنار صحبت‌ها و اظهارنظرهای کارشناسان و مقامات دولتی هم می‌توان چنین مصداقی را پیدا کرد. لوازم خانگی یکی از بخش‌های پرتقاضای پدیده شوم قاچاق است که در کشور ما آمار بالایی را به خود اختصاص داده و حالا با وجود افزایش نرخ ارز همچنان می‌تازد و توجیه‌پذیری خود را از دست نداده است.
در این میان باید به ممنوعیت واردات رسمی لوازم‌خانگی هم اشاره کرد که خالی از لطف نیست و باید این مولفه را نیز در کاهش نیافتن قاچاق لوازم خانگی موثر دانست.
چالش نرخ بالای تمام شده که ناشی از افزایش نرخ مواد اولیه و نرخ ارز است و همچنین محدودیت‌ها و ممنوعیت‌ها در واردات لوازم خانگی از مبادی رسمی، باعث شده در مقاطعی از سال گذشته بازار دچار مشکل عرضه و نوسان نرخ شود که البته این التهاب امروز آرام‌تر شده اما حل نشده است. افزایش نرخ ارز در یک سال گذشته مانع از ادامه قاچاق لوازم خانگی به کشور نشده است؛ یعنی باوجود آنکه در مقطعی از سال ۱۳۹۷ گزارش‌های رسمی از حذف مقادیر قاچاق این کالاها به‌دلیل غیراقتصادی شدن آن حکایت داشت، اکنون دبیرکل انجمن صنایع لوازم‌خانگی و همچنین سخنگوی انجمن صنفی تولیدکنندگان لوازم خانگی از تداوم پدیده قاچاق سخن ‌می‌گویند.
این در حالی است که افروز بهرامی، مدیرعامل صندوق ضمانت صادرات ایران نیز به‌تازگی در اظهارنظری اعلام کرده که در ماه‌های گذشته با توجه به افزایش نرخ ارز جذابیت قاچاق برای قاچاقچیان کاهش یافته که از این فرصت می‌توان برای بهبود تولید و افزایش صادرات استفاده کرد.
در این میان فعالان صنعت لوازم خانگی و البته مقامات دولتی، افزایش هزینه‌های تولید به‌دلیل افزایش چند برابری نرخ مواد اولیه و موانع تامین نیاز ارزی را از جمله دلایل کاهش میزان تولید لوازم خانگی -که تا حدود ۴۰ درصد برآورد می‌شود- عنوان می‌کنند. برای مثال تقاضای سالانه کالایی مانند یخچال و فریزر، یک میلیون و ۲۰۰ هزار دستگاه برآورد می‌شود که برابر آمار وزارت صنعت، معدن و تجارت در سال ۱۳۹۷ حدود ۸۵۰ هزار دستگاه تولید شد. همچنین تقاضای سالانه ماشین لباسشویی۹۰۰ هزار دستگاه برآورد شده که در سال گذشته حدود ۵۶۰ هزار دستگاه تولید شده است. این در حالی است که واردات نیز در این سال ممنوع بوده و برابر آمار گمرک، ارزش واردات لوازم خانگی و قطعات و مواد اولیه از ۱۲۹۸ میلیون دلار در سال ۱۳۹۶ به ۲۱۵ میلیون دلار در سال ۱۳۹۷ کاهش یافته است. بنابراین ‌می‌توان چنین استنباط کرد که با کاهش تولید و اعمال ممنوعیت، عرصه برای جولان قاچاقچیان گسترده‌تر شده است.


***چالش نرخ تمام شده بالا در تولید لوازم خانگی

دبیرکل و رئیس ستاد برنامه‌ریزی و اجرایی انجمن صنایع لوازم خانگی ایران، اظهار کرد: براساس ظرفیت اسمی تولید لوازم خانگی، این صنعت ‌می‌تواند از نظر کمی و کیفی کل نیاز جامعه را پوشش دهد و به نوعی یکی از متنوع‌ترین صنایع کشور شناخته می‌شود. حبیب‌الله انصاری در گفت‌وگو با روابط عمومی اتاق بازرگانی تهران با بیان اینکه صنایع لوازم خانگی ایران از ۳ بخش عمده صنایع انرژی‌بر از جمله لوازم پخت‌وپز، برودتی و حرارتی و غیرانرژی‌بر مانند ظروف و همچنین قطعه‌سازی تشکیل شده، ادامه داد: با وجود آنکه از ابتدای سال۱۳۹۷ واردات لوازم خانگی ممنوع شد، پدیده قاچاق همچنان ادامه دارد و این قاچاق به‌طور معمول از مرزهای غربی کشور انجام و انواع لوازم خانگی با هویت جعلی و استانداردهای نامشخص وارد کشور می‌شود. بدیهی است که واردات این محصولات بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی انجام می‌شود و با نرخ غیرواقعی و ارزان به‌دست مصرف‌کنندگان ‌می‌رسد.
استفاده از این کالاها ازسوی مردم نیز ناشی از فرهنگ غلط حاکم بر جامعه است که گویی بهره‌گیری از یک برند خارجی نوعی ارزش به‌شمار می‌رود.
او افزود: قرار بود شناسه‌ای روی لوازم خانگی در مغازه‌ها نصب شود که کالای قاچاق از کالای غیرقاچاق تمیز داده شوند اما این طرح هنوز اجرایی نشده است.
انصاری به برخی مشکلات تولید لوازم‌خانگی و افت میزان تولید در کشور اشاره کرد و گفت: تامین نقدینگی، افزایش نرخ مواد اولیه و افزایش نرخ تمام‌شده از چالش‌های تولید در این بخش است. برای کاهش هزینه تولید، بارها این درخواست را به دولت ارائه داده‌ایم که مواد اولیه از قبیل فولاد، مس و آلومینیوم به‌طور مستقیم و نه از طریق بورس به تولیدکنندگان صنایع پایین‌دستی عرضه شود تا دست دلالان از ایجاد تلاطم در بازارها کوتاه شود. ضمن آنکه، تولیدکنندگان صنایع بالادستی جانب انصاف را در قبال تولیدکنندگان لوازم خانگی رعایت کنند.
این صنعتگران به‌دنبال کاهش نرخ تمام شده محصول خود هستند؛ چراکه قدرت خرید مردم کاهش یافته است.
وی با بیان اینکه تولید لوازم خانگی با کاهش روبه‌رو شده، دلایل این کاهش را نرخ تمام شده بالا و مصائب دسترسی به ارز برای تامین مواد اولیه عنوان کرد و افزود: تولید در بیشتر واحدهای تولیدی لوازم خانگی در ۶ ماه نخست سال ۱۳۹۷ به‌دلیل ممانعت دولت از افزایش قیمت‌ها، کاهش محسوسی داشت اما واگذاری افزایش نرخ به تولیدکنندگان در ۶ ماه دوم سال، تحولی در تولید ایجاد کرد.

 

***هنوز برای تولید کاری نکرده‌اند

سخنگوی انجمن صنفی تولیدکنندگان لوازم خانگی نیز در این باره معتقد است وقتی افزایش نرخ ارز یا کاهش واردات رسمی لوازم‌خانگی را داریم، بهترین شرایط برای تولید فراهم می‌شود اما متاسفانه برای تولید موقعیت فراهم نیست و اقدام خاصی در این زمینه انجام نشده است.
حمیدرضا غزنوی در گفت‌وگو با صمت تصریح کرد: باوجود ممنوعیت واردات و رفع موانعی مانند تبلیغات بی‌حد محصولات خارجی، مونتاژ محصولات خارجی، سوءاستفاده از کارت‌های بازرگانی، واردات بالا و... که سر راه تولیدکننده قرارداشت، هنوز هم شاهد افزایش قاچاق و مشکلات بازار هستیم و نه‌تنها تولید راه‌چاره‌ای پیدا نکرده، بلکه شرایط نسبت به قبل سخت‌تر هم شده است و شاهد گرانی محصولات از مواد اولیه داخلی و خارجی گرفته تا افزایش ۳برابری ارز نیمایی نسبت به ابتدای سال گذشته هستیم.
وی ادامه داد: تولیدکنندگان در این مشکلات تاب‌آوری و شرایط تثبیت شده‌ای برای گذر از این شرایط ندارند. سخنگوی انجمن صنفی تولیدکنندگان لوازم خانگی تاکید کرد: بیشترین حجم تبلیغات خارجی متعلق به لوازم خانگی است و مردم به نوعی به این محصولات وابستگی داشتند که به همین دلیل قاچاق به این سمت می‌رود و با استفاده از فضای ذهنی مردم سعی می‌کنند جای خالی برندهای خارجی لوازم خانگی را پر کنند.
به‌گفته غزنوی، هزینه قاچاق به مراتب بیشتر از مونتاژ است؛ بنابراین نسبت به واردات رسمی توجیه اقتصادی پیدا می‌کند. نکته مهم دیگر این است که درحال‌حاضر نیز محصولات خارجی در کشور با نرخ بسیار بالایی به فروش می‌رسد که این دلیل مهمی برای ادامه قاچاق به‌شمار می‌رود چراکه به صرفه‌تر است.
او ادامه داد: با توجه به کمبود محصول در بازار، برخی از محصولات داخلی ۲۰تا ۴۰ درصد بالاتر از نرخ تولیدکننده در بازار خرید و فروش می‌شوند. این امر به‌ این دلیل است که محصولات به وفور در بازار وجود ندارد و قاچاق رونق بیشتری گرفته است.
سخنگوی انجمن صنفی تولیدکنندگان لوازم خانگی تاکید کرد: هرچند بازار بهتری برای تولیدکنندگان فراهم شده اما هنوز شرایط تولید سخت‌ و نیازمند این است که دولت برای بهبود وضعیت صنعت لوازم خانگی اقدام مؤثری انجام دهد.
غزنوی با بیان اینکه، عرضه‌کنندگان لوازم خانگی به سرمایه در گردش و متقاضیان به تسهیلات ارزان‌قیمت نیاز دارند، ‌اظهار کرد: وزارت صنعت، معدن و تجارت در سال‌های گذشته اقدام‌های خوبی در زمینه ایجاد کد رهگیری برای کشف کالای قاچاق انجام داده که باید سرانجام این طرح ازسوی این وزارتخانه پیگیری شود.

 

***افزایش شکایت‌های مردمی از کالا‌های تقلبی

رئیس اتحادیه لوازم خانگی با بیان اینکه بازار فعلا در حالت عادی قرار داد و از تب و تاب افتاده، اظهار کرد: این آرامش بازار به‌دلیل افزایش قیمت‌ها و کاهش قدرت مردم است و اینکه فقط شاهد حضور خریداران واقعی در بازار هستیم و به‌عنوان نمونه کسی برای عروسی دخترش که دوسال دیگر است از الان اقدام به خرید جهیزیه نمی‌کند.
مرتضی میری در گفت‌وگو با صمت تصریح کرد: از سوی دیگر، با توجه به ممنوعیت واردات شاهد افزایش قاچاق هستیم که متاسفانه هر روز با شکایت‌های مردم در اتحادیه روبه‌رو می‌شویم که کالای قاچاق و تقلبی خریداری کرده‌اند؛ یعنی کالای ایرانی را به بانه می‌برند و با چسباندن برند خارجی روی آن به مردم می‌فروشند.
وی افزود: این موضوع، به معضلی تبدیل شده و در نامه‌های گوناگون از دولت خواسته‌ایم تدبیری برای آن بیندیشد تا کالاهای تقلبی و قاچاق به‌دست مردم نرسد.
به‌گفته میری، تا حدودی کالا‌های وارداتی در بازار موجود است و متاسفانه باقیمانده به‌طور قاچاق وارد می‌شود که به این دسته از کالا‌ها نمی‌توان اعتماد کرد و توصیه ما این است که از مغازه‌های مطمئن خرید کنید.
رئیس اتحادیه لوازم خانگی تاکید کرد: به نظر ما در کنار تولید با کیفیت باید واردات کالاهایی مانند محصولاتی که پرتقاضاست و نیاز به آن داریم هم وجود داشته باشد. به‌عنوان نمونه، به ماشین ظرفشویی با توجه به بحران آب در کشور و همچنین نبود مشابه داخلی به میزان کافی نیاز است و باید وارد شود.

منبع: صمت