تحلیل چشم انداز اقتصاد دنیا در سایه کرونا - آرتان پرس | مرجع رسمی اطلاع رسانی فولاد | آرتان پرس | مرجع رسمی اطلاع رسانی فولاد

شنبه, ۲۱ فروردین , ۱۴۰۰ 28 شعبان 1442 Saturday, 10 April , 2021 ساعت ×
× کاربر گرامی! قیمت محصولات فولادی بروز رسانی شد مشاهده قیمت ها

تحلیل چشم انداز اقتصاد دنیا در سایه کرونا

شناسه : 21359 ۱۵ فروردین ۱۳۹۹ - ۱۹:۱۹

پس از چین، کشورهای ایران، ایتالیا و کره جنوبی به ترتیب بیشترین تعداد مبتلایان به وکروناویروس را دارند و در اروپا نیز فرانسه و آلمان و اسپانیا در شرایط خطرناکی قرار گرفته اند. لذا بنظر می رسد با توجه به شواهد ذیل، اقتصاد جهان دچار رکودی بسیار سنگین شود

تحلیل چشم انداز اقتصاد دنیا در سایه کرونا
پ
پ

رشد اقتصادی: اکثر نهادهای اقتصادی بین المللی از جمله سازمان همکاری و توسعه اقتصادی OECD پیش بینی های خود در خصوص رشد اقتصاد جهانی را کاهش داده اند. در حالی که اقتصاد امریکا در فصل اول ۲۰۲۰ تنها ۰/۴ درصد رشد منفی را تجربه کرد، پیش بینی های موجود برای فصل دوم سال حاکی از کاهشی بین ۱۲ تا ۲۴ درصد رشد منفی است.

بخش صنعت: بخش صنعت نیز شدیدا از کروناویروس متاثر شده به طوری که شاخص فعالیت کارخانجات تولیدی صنعتی در مرز بحرانی قرار دارد. اگر این شاخص از ۵۰ کمتر باشد اقتصاد دچار رکود صنعتی است و بالاتر از آن رونق صنعتی برقرار است. ملاحظه می شود که چین در شرایط بسیار بحرانی قرار دارد و سایر اقتصادهای بزرگ جهان شامل امریکا، اروپا و ژاپن نیز در مرز بحران قرار دارند.

رکود سنگین حاکم بر صنایع چین تاثیر منفی شدیدی بر شرکای تجاری چین بویژه ویتنام، سنگاپور و کره جنوبی بر جای خواهد گذاشت. بنظر می رسد بازگشت کارخانجات چین به تولید مجدد بیش از حد مورد انتظار زمان بر بوده که این امر در کنار گسترش ویروس در خارج از چین، سبب ایجاد وقفه ای طولانی در فعالیت های صنعتی جهان شود. آمار بیکاری بویژه در امریکا شدیدا رو به افزایش است به نحوی که طبق پیش بینی شرکت سرمایه گذاری گلدمن ساکس، تعداد بیکاران جویای شغل از ۲۸۰ هزار نفر ثبت شده در هفته گذشته به ۲ میلیون و ۲۵۰ هزار نفر در هفته آینده برسد. همچنین پیش بینی می شود تعداد جمعیت بیکار از ۵/۸ میلیون نفر در فوریه (ماه گذشته) به ۱۶/۵ میلیون در آوریل (ماه پیش رو) برسد.

بخش خدمات: بخش خدمات چین بویژه خدمات بازرگانی (خرده فروشی)، رستوران و خدمات هواپیمایی دچار رکودی سنگین شده.  شاخص فعالیت خدماتی چین کاهش شدیدی داشته که در ۱۵ سال اخیر بی سابقه بوده.

بنظر بسیاری از کارشناسان اقتصادی، بخش های مسکن اجاره ای، رستوران و خدمات هواپیمایی بیشترین تاثیر منفی را از گسترش کروناویروس متحمل می شوند. تاثیر آن بر بخش های خدمات بهداشتی و دارویی، معادن و محصولات شیمیایی ملایم خواهد بود و در نهایت خدمات ارتباطات و نرم افزار و صنعت فولاد کمترین تاثیر را خواهند پذیرفت.

بنظر می رسد آثار مخرب این رکود از بحران های رکودی قبل بسیار نگران کننده تر باشد، چرا که بر خلاف تجارب پیشین رکود اقتصادی که از بخش های تولیدکننده کالا آغاز می شد، این اولین تجربه رکود اقتصادی در جهان است که از بخش خدمات آغاز شده است. باید توجه داشت که تولید کننده بخش صنعت علیرغم پایین بودن تقاضا می تواند به تولید خود ادامه داده و آن را برای تقاضای آتی در انبار ذخیره کند، اما ذخیره سازی محصولات خدماتی عملا امکانپذیر نیست. همچنین از آنجا که در تولید محصولات خدماتی، سهم هزینه های ثابت بیشتر از هزینه های جاری است، بازگشت واحدهای خدماتی خارج شده از صنعت ذیربط عملا بسیار غیرمحتمل خواهد بود.

بازار نفت جهانی: کاهش فعالیت های اقتصاد جهانی سبب کاهش بی سابقه ای در تقاضا برای نفت شده. از سوی دیگر اوپک و سایر کشورهای هم پیمان آن برای کاهش تولید نفت به توافق نرسیدند. لذا کاهش تقاضا از یک سو و افزایش احتمالی عرضه از سوی دیگر قیمت جهانی نفت را به حد بی سابقه ای در پنج دهه اخیر کاهش داده است.

***چشم انداز بازار نفت در شش ماه آینده

کاهش تقاضای نفت در کشورهای متاثر از کروناویروس، بویژه چین به عنوان بزرگترین وارد کننده نفت جهان وایتالیا و سایر کشورهای صنعتی اروپا، از دلایل اصلی این کاهش قیمت بوده اند.

 

بازار سهام و اوراق قرضه دولتی: کاهش اعتماد سرمایه گذاران سبب کاهش شدید ارزش سهام در بازارهای عمده در امریکا، اروپا، چین و ژاپن شده است. محرک اصلی کاهش قیمت سهام در هر کشور را می توان به سه عامل رکود اقتصاد چین، رکود اقتصاد کشور مزبور بخاطر شیوع کروناویروس، و عوامل روانی منفی در بازارهای مالی نسبت داد.

در شرایط نااطمینانی و نوسان شدید بازار، معمولا سرمایه گذاران پس از خروج سرمایه خود از بازار سهام، به خرید اوراق قرضه دولتی (که به آن اسناد خزانه هم گفته می شود) روی می آورند که گرچه بازدهی آن نسبت به سایر اوراق بهادار کمتر است ولی از ضمانت دولتی برخوردار بوده و لذا ریسک کمتری دارند. این امر سبب افزایش شدید تقاضا و کاهش بی سابقه ی بازدهی اسناد خزانه (Treasury bond yield) شده به نحوی که نرخ مزبور در امریکا به زیر ۱ درصد کاهش یافته که در تاریخ بی سابقه بوده است. نرخ بازده اسناد خزانه ۱۰ ساله نیز به عدد بی سابقه ۰/۳ (سه دهم) درصد رسیده است.

 

***آیا سیاست های اقتصادی کارساز خواهد بود؟

در چنین شرایط رکودی، معمولا بانکهای مرکزی برای تحریک سرمایه گذاری تولید به سیاست انبساطی پولی روی آورده و نرخ بهره را کاهش می دهند. لذا فدرال رزرو حدود سه هفته قبل نرخ بهره را با ۵۰ واحد کاهش در پایه، به ۱ تا ۱/۲۵ درصد کاهش داد. این امر سبب گشته بانک مرکزی اکنون در مقایسه با رکودهای اقتصادی گذشته نظیر بحران سال ۲۰۰۸ اقتصاد غرب، در این شرایط رکودی نتواند از سیاست انبساطی پولی برای تحریک اقتصاد استفاده کند چرا که نرخ های بهره دیگر بیش از این قابل کاهش نیستند.

به بیانی صریح می توان گفت ابزار اصلی سیاست پولی بانک مرکزی قدرت تاثیرگذاری خود را از دست داده و به تعبیر اقتصاددانان، اکثر اقتصادهای پیشرفته جهان در شرایط دام نقدینگی (Liquidity trap) کینزی قرار گرفته اند، چرا که هر ۵ علامت بروز پدیده دام نقدینگی (شامل پایین بودن نرخ های بهره؛ پایین بودن سرمایه گذاری تولیدی؛ کاهش استخدام و دستمزدهای پایین نیروی کار؛ پایین بودن قیمت محصولات مصرفی؛ و سطح پایین وامهای بانکی دریافت شده) به وضوح قابل مشاهده است.

لذا تنها چاره باقیمانده برای رفع مشکل در کوتاهمدت، افزایش مخارج دولت و اعمال سیاست کسری بودجه است تا بدین طریق ضمن افزایش سطح اعتماد عمومی جامعه در خصوص حمایت سیاستگذاران از رشد اقتصادی، فرصت های شغلی جدید ایجاد و از کنز پول جلوگیری شود. به همین منظور مقرر گردیده دولت امریکا به هریک از شهروندان مالیات دهنده چکی به مبلغ ۱۲۰۰ دلار پرداخت کند. البته بنظر می رسد هزینه های تحمیل شده بر خانوارها بسیار بیش از آن چیزی است که با رقم مزبور قابل جبران باشد.

تحلیل اختصاصی آرتان پرس 

دکتر سعید میرزامحمدی 

استادیار دانشکده اقتصاد دانشگاه علم و صنعت ایران

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.