شمش، بیلِت، بلوم و اسلب. اگر از مخاطبان و خوانندگان آرتان پرس و در مجموع علاقه‌مند به اخبار حوزه فولاد و فلزات باشید حتما این اسامی به چشم‌تان خورده. اما اینکه معنای هر کدام دقیقا چیست و چه تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند ممکن است برای بسیاری جای سئوال داشته باشد.

در نوشتار پیش رو تلاش خواهیم کرد اصطلاحات مذکور و ویژگی‌های هر یک را به شکل خلاصه شرح بدهیم. با ما همراه باشید.

 

***محصولات میانی چه هستند؟

می‌دانیم که آهن در حقیقت یک ماده معدنی است و نیاز به استخراج دارد. پس رسیدن به سنگ آهن که خود ماده اولیه تهیه فولاد است فرآیند خاصی دارد و در حقیقت سنگ آهن مراحلی سختی را تا رسیدن به مجتمع‌های تولید فولاد می‌پیماید.

سنگ آهن را با 2 «روش کوره بلند (BF)» و «کوره‌های قوس الکتریکی (EAF)و کوره القایی(IMF)» تبدیل به فولاد می‌کنند. در روش اول که بیش از 90 درصد سنگ آهن استخراج شده از معادن سراسر دنیا را در بر می‌گیرد، سنگ آهن پس از آنکه پیش‌پخت و کلوخه‌سازی شد همراه با کک و آهک داخل کوره ریخته می‌شود تا آهن خام یا چدن به‌دست آید. مرحله بعد تبدیل آهن خام در کانورتر به فولاد مذاب است و پس از آن فولاد خام مانند کربن به یاری اکسیژن از فولاد مذاب جدا می‌شود. در مرحله بعد فولاد خام مذاب به کمک پاتیل‌های حمل مذاب به ریخته‌گری منتقل شده و درون قالب‌ها ریخته می‌شود. در نهایت نیز فولاد سرد شده به ابعاد دلخواه برش داده خواهد شد.

در روش دوم نیز آهن قراضه با سبدهای مخصوص به درون کوره قوس الکتریکی ریخته و پس از آن آهن اسفنجی با مواد سرباره‌سازی مانند کک، آهک و بتونیت به کوره اضافه می‌شود. نمونه‌گیری، دمش اکسیژن، همگن‌سازی و آنالیز نیز مراحل دیگری هستند که طی آنها مواد موجود درون کوره به فولاد مذاب تبدیل می‌شود. در مرحله بعد فولاد مذاب توسط پاتیل‌های حمل مذاب به ریخته‌گری منتقل می‌شوند. در ریخته گری مواد مذاب را داخل ظروفی به نام تاندیش می‌ریزند سپس آن را داخل قالب مسی آب گرد و روی غلطک قرار داده و با پاشیدن آب خنک‌اش می‌کنند. در ادامه شمش‌های سرد را در طول‌های دلخواه برش می‌دهند تا محصولات میانی به‌دست آیند. مقصود ما از محصول میانی و نیم‌ساخته همین شمش، بیلت، بلوم و اسلب بدل است.

 

***تفاوت‌ها و شباهت‌ها

تفاوت اصلی شمش، بیلت، بلوم و اسلب در شکل مقطع و ابعاد آنهاست.

شمش Ingot

شکل ظاهری شمش‌ها موجب می‌شود حمل‌ونقل و جابه‌جایی آنها ساده باشد. این قالب‌ها ابعادی ذوزنقه‌ای شکل دارند و بیشینه درازای هر شاخه از آنها 2 متر است.

Molten Steel 2

 

بیلت Billet

بیلت نسبت به شمش طول بیشتری دارد و سطح مقطع آن دایره‌ای یا مربع شکل با عرض کمتر از 15 سانتی‌متر است. نام دیگر بیلت شمشال است.

Molten Steel 3

 

بلوم Bloom

بلوم در حقیقت همان بیلت است با عرض بیش از 15 سانتی‌متر. ریل، سپری، ناودانی، قوطی و تیرآهن از عمده مصارف بلوم هستند. این قالب با نام شمشال نیز شناخته می‌شود.

Molten Steel 4

 

اسلب Slab

اسلب از مواد اولیه ساخت ورق فولادی است و با نام‌های سلب یا تختال نیز شناخته می‌شود. اسلب به‌صورت مستطیلی است و معمولا با ضخامت ۲۳۰ میلی‌متر، عرض ۱٫۲۵ متر و طول ۱۲ متری به تولید می‌رسد.

Molten Steel 5