فشار بیشتر تحریم ها بر روی صادرات و مصرف فولاد ایران

تحریم های اقتصادی که توسط ایالات متحده علیه ایران از اوایل ماه اوت تاکنون اعمال شده است، تاثیرات منفی مستقیم و غیر مستقیمی نه تنها بر صادرات فولاد در کشورهای خاورمیانه بلکه در مصرف داخلی آن نیز داشته است. با این شرایط ممکن است که تولید فولاد ایران نیز در آینده کاهش یابد.

نخستین تحریم های تحمیل شده توسط ایالات متحده عبارت بودند از جلوگیری ایران از استفاده دلار در تجارت و عدم تجارت با کشورهای خاورمیانه در حوزه محصولات فولادی تمام شده و نیمه تمام شده مانند طلا، آلومینیوم، ذغال و گرافیت و ممنوعیت فروش وسایل نقلیه جاده ای و هوایی. ایالات متحده همچنین تحریم های ثانویه ای را اعمال کرد که تاثیر آن بر کشورهای در حال مبادله و معامله با ایران بود. تمام بخش های عمده مصرف کننده فولاد در اقتصاد ایران اکنون در معرض مشکل هستند. ارزش ریال ایران تقریبا از ماه مه تاکنون زمانی که ایالات متحده اعلام کرد که قصد اعمال تحریم دارد، دو برابر سقوط کرده است. بخش ساخت و ساز و تولید ماشین نیز با رکود رو به رو بوده است. در روز ۲۸ نوامبر هر دلار معادل ۱۱۹۵۰ ریال در بازار آزاد بود که در مقایسه با ماه های گذشته نشان دهنده افت ارزش ریال بوده است.

تحریم های اعمالی ایالات متحده در اوایل ماه نوامبر فقط محدود کننده صادرات نفت ایران بود، اما به تدریج انتظار می رود که موجب تضعیف بیشتر اقتصاد ایران و سقوط بیشتر ارزش ریال در برابر دلار ایالات متحده شود. ایران در ماه اکتبر به طور میانگین ۱.۶۲ میلیون تن بشکه در روز نفت خام و عصاره آنرا صادر کرد و فشار ایالات متحده نیز بر خریداران بیشتر شد. صادرات نفت ایران در ماه سپتامبر تقریبا ۲ میلیون تن بشکه در روز بود. داده های خدمات سایت TankerTrackers.com نشان داد که صادرات نفت ایران در ماه اکتبر ۵۰.۴۰ میلیون بشکه بوده است. این مقدار تقریبا ۱۰ میلیون تن کمتر از کل ماه سپتامبر بود. صندوق بین المللی پول پیش بینی کرده است اقتصاد ایران از در آمد نفت در سال ۲۰۱۸، ۱.۵ درصد و در سال ۲۰۱۹ به میزان ۳.۶ درصد کاهش خواهد داشت. این روند منفی در اقتصاد، پیامد هایی را برای مصرف فولاد ایران در پی داشته است.

انجمن تولید کنندگان فولاد ایران در آخرین گزارش خود گفت که در طی هفت ماه اول سال جاری، از ۲۱ مارس تا ۲۲ اکتبر ۲۰۱۸، مصرف فولاد به میزان قابل توجهی به ۱۱.۳ میلیون تن رسید که نسبت به سال قبل ۴ درصد کاهش یافته است. از مجموع این حجم، ۴.۵۶ میلیون تن کلاف گرم بود که نسبت به سال گذشته ۴ درصد کاهش داشته است و مصرف کلاف سرد نیز ۸ درصد در مقایسه با سال قبل کاهش داشت. مصرف ظاهری میلگرد در مدت هفته ماه ۳.۵۵ میلیون تن بود که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۸ درصد رشد داشته است. اما برخی از منابع معنقد بودند که مصرف واقعی حتی پایین تر از آنچه که ذکر شد، می باشد و موجودی سهام کارخانجات افزایش داشته است. تقاضای داخلی برای محصولات فولادی تمام شده کاهش یافته است و ایران صادرات مقاطع تخت و میلگرد را به کشورهای همسایه خود از قبیل امارات، عراق و افغانستان افزایش داد.

در طول هفت ماهه نخست سال شمسی، صادرات محصولات فولادی تمام شده ایران با ۲.۵ برابر افزایش به ۱.۶۲ میلیون تن رسیده است. از این مقدار، ۷۸۲۰۰ تن شامل انواع میلگرد و ۴۷۶۰۰۰ تن کلاف سرد بود. اما در طول مدت مشابه، صادرات فولاد نیمه تمام شده از ایران عمدتا به دلیل حمل و نقل کم تر اسلب، کاهش یافت. صادرات اسلب ایران از ماه مارس تا اکتبر با ۲۴ درصد کاهش به ۱.۳۱ میلیون تن رسیده است، در حالی که حجم بیلت صادراتی همچنان ۱.۸۱ میلیون تن باقی مانده است. ارزیابی هفتگی قیمت برای بیلت صادراتی ایران در محدوده ۴۱۵ تا ۴۲۰ دلار در هر تن فوب بود که نسبت به هفته گذشته کاهش یافته است. ارزیابی قیمت برای اسلب صادراتی ایران در محدوده ۴۰۰ تا ۴۱۰ دلار در هر تن فوب بود که در مقایسه با هفته گذشته که ۴۱۰ تا ۴۱۵ دلار در هر تن فوب بوده است؛ کاهش داشته است.

اهداف آخرین تحریم ها علیه ایران که در اواسط ماه نوامبر اعمال شده است، شامل محدود کردن عملکرد شرکت های داخلی کشتیرانی می باشد. چون این محدودیت باعث می شود که صادرات فولاد ایران به کشورهای دورتر کاهش یابد. یکی دیگر از عوامل قابل مطرح کردن بازگشت تامین کنندگان بیلت چین به بازار صادراتی در هفته اخیر بوده است که تاثیر منفی زیادی بر صادرات فولاد نیمه تمام شده ایران داشته است. با توجه به اینکه قیمت بیلت صادراتی ایران با ارزش دلار پایین تر از قیمت های چین است، مشتریان بیلت چین را ترجیح می دهند، زیرا خرید فولاد از ایران با توجه به تحریم های ایالات متحده ریسک محسوب می شود. مشتریان در امارات متحده عربی و عمان، از اصلی ترین خریداران بیلت ایران بوده اند که با توجه به مسائل مربوط به حمل و نقل گمرکی از معامله با تامین کنندگان ایرانی خودداری می کنند. تنها کشورهایی که برای صادرکنندگان محصولات نیمه تمام شده فولادی ایران باقی مانده اند، کشورهای شمال آفریقا، سودان و غرب آفریقا و اردن در خاورمیانه است.