اما و اگر‌های ثبات ارزی

این شرایط سبب شد تا رئیس کل بانک مرکزی نیز در واکنش به این نوسان‌ها، بار دیگر بر این موضوع تاکید کند که این رشد نرخ ماندگار نیست و مردم نباید دارایی‌های خود را در معرض ریسک بازار قرار دهند. همتی در یادداشتی تاکید کرد که این روزها متاسفانه برخی افراد و صاحب‌منصبان و گاه ذی‌نفعان به تریبونی که دسترسی پیدا می‌کنند، با بی‌توجهی به جنگ تبلیغاتی و روانی دشمنان علیه کشور و در حد خود، آینده منفی را به غلط برای اقتصاد کشورمان به تصویر می‌کشند. دلالان و نوسان‌گیران هم سوار بر این‌گونه القائات و بزرگنمایی‌ها، بحث‌هایی مانند تاثیر رد یا قبول پالرمو و SPV و سایر بهانه‌ها، کسب‌وکار خود را با فروش ارزها، رونق می‌دهند. در همین راستا، همتی تاکید کرد که بانک مرکزی همچنان که تا به حال نیز نشان داده در موقع مقتضی تدابیر پیش‌بینی‌شده را عملیاتی خواهد کرد. بانک مرکزی در حالی پیش‌بینی کرده بود قیمت‌های بالای ارز ماندگار نخواهد بود و قیمت‌ها به‌زودی کاهش می‌یابد که این مهم در چند روز گذشته محقق شد و نرخ دلار روند نزولی نرخ را در پیش گرفت‌ به طوری که دلار دیروز روی نرخ ۱۱ هزار تومان جا خوش کرد. کارشناسان و صاحب‌نظران این حوزه بر این باورند که اگر بانک مرکزی بتواند وضعیت بازار ارز را همچنان مدیریت و نقش موثری در این حوزه ایفا کند، می‌توان انتظار کاهش بیشتر قیمت‌ها و در نهایت ثبات نسبی را در بازار ارز داشت.

به صادرات اهمیت داده شود
احمد کیمیایی‌اسدی، عضو کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران در این باره در گفت‌وگو با صمت با بیان اینکه نوسان‌های نرخ ارز موجب نااطمینانی در بازارها و فعالیت‌های اقتصادی می‌شود و قدرت برنامه‌ریزی را از فعالان این حوزه سلب می‌کند، افزود: بانک مرکزی باید تمام تلاش خود را بکند تا اقتصاد ایران قابل پیش‌بینی شود و نرخ ارز از ثبات لازم برخوردار باشد. بانک مرکزی و سایر سازمان‌ها باید با اعتماد‌سازی در جامعه به مردم و فعالان اقتصادی این اطمینان را بدهند که آثار منفی تحریم افزایش نخواهد یافت و در ماه‌های گذشته اثر خود‌ را بر کلیت اقتصاد گذاشته است.
وی با بیان اینکه در این راستا بانک مرکزی باید حضور مستمری در بازار ارز داشته باشد و با سیاست‌های کنترلی و نظارتی در کوتاه‌ترین زمان جلوی نوسان‌های نرخ ارز را بگیرد، افزود: بی‌تردید اگر دامنه نوسان‌ها کم و ثبات نسبی در بازار ایجاد شود، این امر دست واسطه‌گران و سودجویان را به‌تدریج از بازار کوتاه خواهد کرد و این گروه دیگر به امید افزایش نرخ ارز، در این بازار نخواهند ماند. به گفته این کارشناس، در کنار بانک مرکزی، حضور نهاد‌های نظارتی و امنیتی برای برخورد با سفته‌بازان و اخلالگران بازار ارز نیز امری ضروری است.
کیمیایی‌‌اسدی معتقد است ضمن نظارت بر بازار ارز باید از ارائه بخشنامه‌های گوناگون در حوزه ارزی که باعث بلاتکلیفی و سردرگمی هرچه بیشتری فعالان اقتصادی می‌شود جلوگیری شود. او در ادامه بر تقویت هرچه بیشتر بخش صادرات تاکید کرد و گفت: تمام هم و غم دولت و بانک مرکزی باید حمایت از بخش صادرات باشد تا بلکه از مسیر صادرات ارزآوری به کشور بیشتر شود و این امر به تعادل هرچه بیشتر عرضه و تقاضا در بازار ارز بینجامد. بی‌شک هرچه صادرات افزایش یابد، این امر موجب تقویت ارزش پولی و ثبات بیشتر در بازار ارز می‌شود.
او در عین حال به ایجاد کانال مالی اروپا با ایران اشاره کرد و گفت: اعلام خبر راه‌اندازی این کانال مالی در چند روز گذشته توانست بر کاهش نرخ ارز تاثیر مثبت بگذارد که امیدواریم با عملیاتی شدن آن در میان‌مدت شاهد ثبات نسبی قیمت‌ها در بازار ارز باشیم.

ساماندهی با تعامل
هادی قوامی، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی نیز در گفت‌وگو با ایبِنا‌ با بیان اینکه کاهش نوسان‌ها در بازار ارز حاصل مدیریت کارآمد بانک مرکزی و تصمیم‌های دولت و مجلس در این حوزه است، در راستای تداوم این روند گفت: تعامل دولت و مجلس درباره مسائل مختلف اعم از بودجه و همچنین مسائل مربوط به واردات و صادرات می‌تواند در به حداقل رساندن نوسان‌ها و به طور تقریبی کارآمد‌سازی مدیریت بانک مرکزی کمک کند.
وی افزود: درحال‌حاضر دولت باید با محدودسازی یا به صفر رساندن واردات بدون انتقال ارز، بازار را کنترل کرده و واردات کالاهای اساسی و دارو را با دقت بیشتری انجام دهد تا به این ترتیب ساماندهی بازار رخ دهد. قوامی با تاکید بر اینکه ارز دولتی باید به‌دست تولید‌کننده واقعی برسد، تصریح کرد: این نوع سیاست به مدیریت تقاضای ارز انجامیده و می‌تواند کمک‌کننده سازماندهی بازار باشد. وی با بیان اینکه در ارتباط با واردات کالاهای اساسی نیز باید سیاست‌ها تغییر کند، گفت: اگر ما در حمایت‌های معیشتی با کمبود تولید در داخل مواجه هستیم باید حمایت‌ها را به سمت تولیدکننده هدایت کنیم تا به این وسیله ضمن بی‌نیازی از واردات فاصله میان تولید و مصرف را از میان برداریم که در این حوزه کاهش تقاضای ارز نیز رخ می‌دهد و محدودیت‌های بانک مرکزی را برای انتقال یا تخصیص ارز کاهش خواهد داد.
او با تاکید بر اینکه برخی سیاست‌ها می‌تواند به بانک مرکزی کمک کند تا بازار ارز با‌ثبات‌تر و نیازهای کشور بر اساس اولویت‌ها تامین شود، تصریح کرد: البته تشویق به برخی صادراتی که منتهی به انتقال ارز به داخل می‌شود و صادرکنندگانی که در این وضعیت نقش موثری دارند تا ارز حاصل از صادرات را به نیازهای واقعی اختصاص داده و مازاد آن را در اختیار سامانه نیما بگذارد نیز در ساماندهی ارزی مهم هستند. به گفته وی ساماندهی ارزی در بازار نیازمند مجموعه اقدا‌م‌هایی است که باید از سوی مردم، صادرکنندگان، دولت و مجلس انجام شود.

ضرورت تشکیل بازار متشکل ارزی
فرهاد رمضان، کارشناس اقتصاد نیز در این باره درگفت‌وگو با صمت با بیان اینکه روند حرکتی نرخ ارز متاثر از چند عامل مهم و اصلی است که اگر این عوامل دستخوش تغییر شود، نوسان‌های ارزی را موجب خواهد شد، افزود: به عنوان نمونه، عوامل بنیادی همچون عرضه و تقاضای ارز از فاکتورهای اصلی است که روند حرکت نرخ ارز را تعیین می‌کند. به این صورت که اگر عرضه ارز از مسیر صادرات به کشور افزایش یابد و تقاضاهای اصلی به شکل مناسب پوشش داده شود، تعادل ایجاد شده باعث می‌شود نرخ ارز هم یک روند منطقی و بدون نوسان را طی کند و اگر غیر از این باشد باعث ایجاد نوسان و رشد قیمت‌ها خواهد شد. او با بیان اینکه در این بین برخی از عوامل هم هستند که به صورت مقطعی بر نرخ ارز اثر می‌گذارند و این بازار را دچار نوسان می‌کنند، افزود: نزدیک شدن به ایام تعطیلات ژانویه، عید نوروز و… که مسافرت‌ها بیشتر می‌شود، این امر تقاضای ارز را بالا می‌برد و باعث رشد قیمت‌ها و ایجاد تغییرات مقطعی در این بازار می‌شود که با پایان یافتن این ایام هم از این نوسان‌ها کاسته خواهد شد. وی افزود: اما در این بین فاکتورهای دیگری هم هست که بر نوسان‌های نرخ ارز می‌تواند اثر‌گذار باشد که متاثر از وضعیت کلی اقتصاد کشور است. به این صورت که اگر بازارها و کسب‌و‌کارها رونق مناسب و وضعیت مناسب نداشته باشند، نااطمینانی به اوضاع اقتصادی سبب می‌شود نقدینگی‌ها به سمت بازارهای غیر‌‌مولد همچون ارز حرکت کند و فضای سفته‌بازی را به وجود آورد و قیمت‌ها را دستخوش تغییرات کند. این کارشناس تصریح کرد: در این راستا، اگر هدف این است که بازار ارز به ثبات برسد و دچار نوسان در مقاطع مختلف نشود، ضمن اقدام‌های کنترلی بانک مرکزی در این حوزه، باید تلاش شود بازارهای مولد از جمله بازار سرمایه، تولید و… از عمق بیشتری برخوردار شوند تا بلکه منابع سرگردان در کشور به سمت این بخش‌ها حرکت کند و از فضای سفته‌بازی و سوداگری کم کند. به گفته او، علاوه‌بر این، بانک مرکزی باید هرچه سریع‌تر اقدام به ایجاد بازار متشکل ارزی و انتشار گواهی سپرده ارزی کند و از این روش نوسان‌ها و فشارهایی که هر از گاه‌ به بازار ارز وارد می‌شود را از بین ببرد. رمضان معتقد است که هرچه بازار ارز شفاف‌تر باشد و عرضه و تقاضای ارز شکل عادی به خود بگیرد و بر اساس سوداگری، دلالی و حرکت‌های اربیتراژی فعالیت نکند، می‌توان انتظار ثبات بیشتر قیمت‌ها را در این بازار داشت.
 در این راستا، ضروری است که بانک مرکزی هرچه سریع‌تر بازار متشکل ارزی را ایجاد و آن را عملیاتی کند تا با ایجاد این بازار شفاف قیمت‌ها را منصفانه، منطقی و کم‌نوسان‌تر کند. این کارشناس بر این باور است که تداوم ثبات نرخ در بازار ارز در شرایط فعلی هم امکان‌پذیر است اما این منوط به بکارگیری ابزارهای لازم و به‌موقع از سوی بانک مرکزی است.

صمت