تاثیرشیوع بیماری کرونا بر صنایع معدنی

***بی‌اعتنایی بازار فولاد

احمد خوروش، مدیرعامل شرکت فولاد کویر درباره اثر بیماری کرونا در بازار فولاد در گفت‌وگو با صمت عنوان کرد: به‌صورت کلی هر اتفاق که جنبه عمومی داشته باشد، به نوبه خود می‌تواند بر بازار تاثیرگذار باشد.
خوروش در ادامه با اشاره به شیوع بیماری کرونا به عنوان یک پدیده فراگیر در کشور عنوان کرد: البته بیماری کرونا می‌تواند در بازارهای مختلف واکنش‌های مختلف به همراه داشته باشد. درحال‌حاضر نیز برخی بازارها با محدودیت معاملاتی همراه شده و با احتیاط پیش می‌روند و برخی نیز با رکود همراه شده‌اند، اما این روند در برخی صنایع مانند فولاد با واکنش جدی و چشمگیری همراه نبوده‌است.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا با شیوع بیماری کرونا محصولات فولادی با کاهش میزان صادرات روبه‌رو نمی‌شود، گفت: مرزهای کشور ما با همسایگان با محدودیت‌های معاملاتی روبه‌رو شده و نسبت به قبل حمل‌ونقل با روند کندی انجام می‌شود، اما به معنای تعطیل شدن بازار صادرات نیست، زیرا در بندرها همچنان بارگیری انجام می‌شود اما این بارگیری‌ها به شدت هفته‌های گذشته نیست.

***تاثیر بر بازارهای صادراتی

مجید رضاپور، کارشناس فولاد نیز درباره تاثیر شیوع کرونا بر بازار فولاد عنوان‌کرد: برخی از مرزهای میادلاتی به دلیل شیوع بیماری بسته شده‌اند و این موضوع در بازارهای صادراتی تا حدی تاثیرگذار خواهد بود.
رضاپور درباره تاثیر شیوع کرونا بربازار داخلی نظر دیگری دارد. وی گفت: شیوع بیماری کرونا تا چه زمانی می‌خواهد ادامه‌دار باشد، در نهایت این بیماری نیز کنترل خواهد شد. البته هم‌اکنون نیز بازار داخلی فولاد از کرونا تاثیر قابل توجهی نگرفته است. در این بازار بیشتر خرید و فروش به صورت تلفنی انجام می‌شود. از این‌رو تاثیر قابل توجهی بر بازار داخلی نخواهد داشت.

***کاهش قیمت‌ها با کرونا

مجید محمودی، کارشناس فولاد نیز درباره تاثیر بیماری کرونا بر بازار فولاد عنوان کرد: بدون شک بیماری کرونا منجر به کاهش قیمت‌ها در هفته‌های آینده خواهد شد، زیرا در چند هفته گذشته قیمت‌ها در بازار فولاد روند صعودی به خود گرفته بود و در هفته‌های آینده ممکن است به دلیل رکود در بازار و فعالیت‌های اقتصادی قیمت‌ها با کاهش روبه‌رو شود.
محمودی در ادامه خاطرنشان کرد: البته نباید موضوع صادرات را نادیده گرفت، زیرا بیشتر صادرات محصولات نهایی فولاد به مرزهای شمالی انجام می‌شود. از سوی دیگر عراق نیز یکی از بازارهای هدف صادرات ماست که هم‌اکنون کامیون‌هایی با بار صادراتی پشت مرزهای عراق و افغانستان باقی مانده‌اند. وی در ادامه یادآور شد: در این شرایط بخشی از محصولات صادراتی وارد بازار داخلی شده و دلالان اقدام به خریداری آن کرده‌اند.
این کارشناس فولاد ادامه داد: به نظر می‌رسد مشکلات مرزی ایران با کشورهایی چون عراق و افغانستان برای مدتی بسته باقی بماند.
اما موضوع آن است که بازار داخلی بیشتر از این کشش افزایش قیمت ندارد. از این‌رو ممکن است که شاهد روند نزولی قیمت‌ها محصولات فولادی خواهیم بود، زیرا کند شدن روند صادرات بدون شک در بازار داخلی تاثیرگذار خواهد بود.

***خرده‌فروشی‌ها متاثر از کرونا

سینا گلکاری، فعال حوزه کاشی و سرامیک نیز درباره اثرگذاری شیوع ویروس کرونا در بازار کاشی و سرامیک عنوان کرد: فعالیت‌های حوزه ما از ماه‌های گذشته، متاثر از شیوع کرونا بود. حدود یک ماه است که بارهای فعالان این حوزه از چین به دلیل این بیماری تحویل داده نشده است.
گلکاری در پاسخ به این پرسش که بازار داخلی کاشی و سرامیک تا چه اندازه متاثر از شیوع کرونا قرار گرفته است، اظهار کرد: بازار کاشی و سرامیک به صورت کلی در رکود به‌سر می‌برد. البته باید یادآور شد که با وجود شیوع بیماری کرونا، بازار خردفروشی‌ها بیشتر با رکود روبه‌رو خواهد شد، برای نمونه اگر کسانی که به صورت جزئی قصد داشتند بازسازی خانه‌های خود را انجام بدهند ممکن است که این روزها این کار را به تعویق انداخته و حتی به سال جدید موکول کنند.
وی در ادامه یادآور شد: البته معاملات خردفروشی را در کل نباید نادیده گرفت. وقتی این خرده‌فروشی‌ها باهم جمع می‌شوند، آمار قابل توجهی را به خود اختصاص می‌دهند. اگر بازار این خرده‌فروشی‌ها بخوابد نیمی از بازار هم خواهد خوابید.
این فعال حوزه کاشی و سرامیک در ادامه خاطرنشان کرد: کسانی که به‌صورت کلان کار می‌کنند و پیمانکار هستند، همچنان در بازار حضور دارند و متاثر از این بیماری قرار نگرفته‌اند.

****صنایع پایین‌دست آلومینیوم

افشین مقتدر، فعال حوزه آلومینیوم نیز درباره تاثیرگذاری شیوع ویروس کرونا در حوزه صنایع پایین‌دست آلومینیوم عنوان‌کرد: واضح است که شیوع بیماری کرونا در بیشتر بازارها تاثیرگذار بوده است؛ اما در حوزه آلومینیوم دو دسته واحدها مشغول به فعالیت هستند، برخی واحدها بیشتر نیاز داخل را تامین می‌کنند که شرایط فعلی تاثیر قابل توجهی روی این بازار نخواهد داشت. در مقابل شرکت‌هایی که مقاطع خاص آلومینیومی صادر می‌کنند، با بسته شدن مرزهای صادراتی با تاثیر منفی روبه‌رو خواهند شد.
مقتدر در ادامه خاطرنشان کرد: چند روز پیش اعلام کردند که مرز عراق را برای کالاهای غیر از مواد غذایی مانند صنایع معدنی از جمله آهن و آلومینیوم و… باز نگه داشته‌اند.
وی با اشاره به تاثیرگذاری کاهش صادرات بر بازار عنوان کرد: زمانی که صادرات با محدودیت روبه‌رو شود، به نوبه خود سبب می‌شود دلار به سامانه نیما بازنگردد که در این صورت سبب افزایش نرخ ارز می‌شود.

مقتدر خاطرنشان کرد: به صورت کلی ویروس کرونا روی صادرات تاثیر گذاشته و تاثیر آن روی بازار داخلی کمتر خواهد بود.
این فعال حوزه آلومینیوم ادامه داد: چند وقتی پیش آقای همتی، رئیس بانک مرکزی اعلام کردند که ورودی ارز به سامانه نیما بیش از خروجی آن شده است که همین موضوع سبب کاهش نرخ ارز شده بود اما با کاهش صادرات متاثر ار بیماری کرونا این اتفاق عکس می‌شود.
مقتدر در ادامه تصریح کرد: هرچند در افزایش نرخ ارز نباید عواملی چون تشدید تحریم‌ها و قرار گرفتن در لیست سیاه FATF را نادیده گرفت، اما علاوه بر این عوامل، بیماری کرونا نیز برروند بازار تاثیر گذاشته است. با توجه به مجموع این شرایط می‌توان افزایش نرخ ارز و به تبع آن، افزایش قیمت‌ها در بازار داخل از جمله بازار صنایع معدنی را پیش‌بینی کرد.

***چشم به راه مشوق‌های صادراتی

بسته حمایت از توسعه صادرات غیرنفتی سال ۹۸، دوماه مانده به پایان این سال، ابلاغ شد که البته هنوز هم محقق نشده است. مانند بسته‌های دیگری که سال‌های پیش قرار بود به سود صادرکنندگان باشد و عایدی خاصی برای آنها نداشت.

اما شرایط امروز حساس‌تر از گذشته است چرا که درآمدهای نفتی ناشی از تحریم‌ها در حال کاهش است و در این میان صادرات غیرنفتی یکی از راهکارهای برون رفت کشور از شرایط بد اقتصادی خواهد بود که ابتدا باید زمینه رشد و توسعه آن را فراهم کرد در این شرایط با وجود اینکه به روزهای پایانی سال ۹۸ نزدیک می‌شویم، انتظار صادرکنندگان که پرداخت مشوق‌های صادراتی و یارانه‌های نمایشگاهی بود، عملی نشده است.
۳ بهمن امسال ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی در راستای اجرای سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و چارچوب برنامه ملی پیشبرد برون‌گرایی اقتصاد و همچنین به منظور تحقق اهداف توسعه صادرات غیرنفتی، بسته حمایت از توسعه صادرات غیرنفتی سال ۱۳۹۸ را تصویب کرد.
در همین راستا، حمید زادبوم رئیس سازمان توسعه تجارت ایران در نشست کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق بازرگانی تهران درباره بسته حمایت از صادرات غیرنفتی سال ۱۳۹۸ گفت: سال گذشته ۱۳۰۰ میلیارد تومان برای مشوق‌های صادراتی تعیین شد که این رقم امسال به ۷۸۰ میلیارد تومان کاهش یافت و در مراحل بعد به ۶۸۰ میلیارد تومان تعدیل شد. به نظر می‌رسد که از این رقم مقدار کمی قابل جذب باشد که شاید فقط در بخش برگزاری نمایشگاه‌ها اثرگذار باشد. زادبوم اظهار کرد: سازمان توسعه تجارت ایران برای برگزاری نمایشگاه‌های خارج از کشور برای شرکت‌هایی که دارای مجوز از این سازمان هستند، می‌تواند منابعی را اختصاص دهد و پاویون اختصاصی ایرانیان در نمایشگاه‌های خارج از کشور مشمول این کمک خواهد بود. همچنین مقرر شده ۲ هزار میلیارد تومان از محل صندوق توسعه ملی به بانک‌ها تخصیص یابد تا در اختیار صادرکنندگان قرار گیرد. به نظر می‌رسد دولت در شرایط اقتصادی کنونی باید هر چه سریعتر به فکر تحقق بسته حمایت از صادرات باشد تا حداقل، صادرات غیر نفتی در شرایط رکود تورمی راهگشایی برای اقتصاد کشور باشد. دراین‌باره، برخی فعالان صادراتی و صنعت نمایشگاهی می‌گویند در شرایط تحریم که با رکود در بازار و صادرات مواجه شده‌ایم و با وجود اینکه به اواخر اسفند نزدیک می‌شویم صادرکنندگان هنوز مبلغی بابت یارانه‌های نمایشگاهی و مشوق‌های صادراتی دریافت نکرده‌اند و به گفته این افراد این در حالی است که در برخی از کشورهای همسایه از جمله ترکیه دولت به شرکت‌کنندگان در نمایشگاه‌های خارجی حتی بابت غرفه‌آرایی مبالغی می‌پردازند. بنابراین یکی از درخواست‌های فعالان عرصه اقتصاد این است که مشوق‌های صادراتی هر چه سریع‌تر تعیین تکلیف شود.

***مانند چاشنی برای دینامیت

رئیس انجمن صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی کشور نیز اصلی‌ترین بی‌توجهی دولت را در حوزه مشوق‌های صادراتی می‌داند و معتقد است این مشوق‌ها نقش موثری در رشد و توسعه صادرات خدمات فنی مهندسی کشور دارد.
محمدرضا انصاری در گفت‌وگو با صمت تصریح کرد: بخش مشوق‌های صادرات باید احیا شود چرا که این مهم مانند چاشنی برای دینامیت است. در واقع پرداخت مشوق‌های صادراتی به صادرکنندگان حمایت اساسی از آنها برای رقابت‌های جهانی خواهد بود اما مورد بی‌توجهی قرار گرفته است.
وی ادامه داد: از سال ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۰ صادرات خدمات فنی مهندسی رشد و توسعه خوبی داشت اما بعد از آن روند نزولی به خود گرفت. صادرات خدمات فنی مهندسی که شروع آن در سال ۱۳۷۳ بود تا سال ۱۳۸۱با رشد ضعیف ۱۲درصد بالا آمد اما در سال ۸۱ با تصویب اعطای مشوق‌های صادراتی رشد جهشی بالای ۴۰درصد را تجربه و تا سال ۹۰ روند خوبی را طی کرد. متاسفانه از سال ۱۳۹۰ شاید به دلیل کم‌توجهی‌ها و البته شروع اثر تحریم‌ها از سال ۹۱، صادرات این بخش کاهش پیدا کرد.
رئیس انجمن صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی کشور با تاکید براینکه توجه دولت باید به صادرات خدمات فنی مهندسی بیشتر شود، تصریح کرد: مشوق صادراتی که اثبات شد از سال ۸۱ به این سو، موجب جهش صادرات می‌شود، قطع شده و این در حالی است که اثر کمک به قدرت رقابت شرکت‌های صادراتی در عرصه جهانی را دارد. این امر در سال‌های ۱۳۸۱ به این سو مشهود بود یعنی شرکت‌های ایرانی در برابر رقبای ترک (بیشتر رقبای ایرانی‌ها از ترکیه است) برنده بودند. کیفیت کار ایرانی‌ها بهتر از ترکیه‌ای‌هاست اما شرکت‌های ترکیه‌ای از حمایت‌های دولت برخوردار هستند اما شرکت‌های ما خیر. در نتیجه رقابت در صحنه جهانی نابرابر می‌شود تا جایی که ترکیه درحال‌حاضر حدود ۲۵میلیارد تا ۳۰ میلیارد دلار صادرات خدمات فنی مهندسی دارد که آن هم به چراکه دولت ترکیه به خوبی این موضوع را می‌شناسد اما این بخش در کشور ما خیلی مظلوم واقع شده است.

***مشوق‌ها باید حقیقی باشد

در همین راستا، یکی از صادرکننده ممتاز کشور با بیان اینکه متاسفانه با مسائل به نوعی برخورد می‌کنیم که مربوط به دهه‌های قبل است و نه شرایط امروز کشور و تجارت دنیا، اظهار کرد: زمانی در دهه ۱۳۷۰، مشوق‌های صادراتی پرداخت می‌شد که برای آن زمان مبلغ خوبی می‌شد و تاثیرگذار بود اما در شرایط کنونی با توجه به نوع تصمیم‌گیری‌ها توجیه ندارد.
محمدرضا فرشچیان به صمت گفت: بسته حمایت از توسعه صادرات غیرنفتی غیرکارشناشی و غیرکاربردی است و فقط در حد حرف و اینکه فقط بگویند «ما هم کاری را انجام داده‌ایم» تلقی می‌شود.
وی ادامه داد: امروزه که صادرکننده با مشکلات بیمه و بانک و حمل‌نقل مواجه است و حتی ابزاری برای اعمال سیاست بازرگانی خودش ندارد این بسته حمایتی هیچ تاثیرگذاری نخواهد داشت. حداقل این بود که می‌گفتند هزینه‌های بیمه‌های صادراتی را پوشش می‌دهیم که این امر می‌توانست تاثیر خوبی برای صادرکنندگان داشته باشند.
این صادرکننده ممتاز تاکید کرد: موضوعی که به مسئولان می‌گوییم این است که اگر دولت با ما صادرکنندگان همراهی و همفکری کند هیچ وجهی نمی‌خواهیم. در واقع فقط تعامل می‌خواهیم که شاید بهترین مشوق صادراتی برای ما باشد. چون این مشوق‌های کنونی نه از لحاظ ارزشی موثر است و نه اینکه صادرکننده را از بحران خارج می‌کند و او را به صادرات ترغیب می‌کند. بلکه برای خالی نبودن عریضه مطرح می‌شود.

فرشچیان گفت: مشوق‌های صادراتی خوب است به شرط اینکه مشوق‌های حقیقی باشد و با صادرکننده در آن همفکری کرده باشند. اگر دولت می‌خواهد مشوق‌هایی را برای صادرات در نظر بگیرد باید اموری را در نظر بگیرد که قابل لمس باشد. مشوقی، مشوق است که صراحت لهجه داشته باشد و شما در کار بازرگانی خود لمسش کنید. مشوقی که تابع ۱۰مصوبه و تبصره بعدی است که مشوق نیست.

***به اسم صادرکنندگان به کام دیگران

محمدامین حاج‌کاظمیان یکی دیگر از صادرکنندگان ممتاز کشور نیز در این‌باره معتقد است: دولت نگاه حمایتی از صادرکنندگان ندارد که اگر اینطور بود از کارشناسان خبره صادرکننده استفاده می‌کرد اما متاسفانه در هیچ تصمیم‌سازی‌هایی از صادرکنندگان حرفه‌ای و کاربلد بهره نبرده‌است.
او  با بیان اینکه مشوق‌های صادراتی در این چند سال اخیر فقط به اسم صادرکنندگان بوده و به کام صادرکنندگان واردات‌محور، تصریح کرد: دولت بیشتر در تلاش است که از صادرکنندگان واردات‌محور حمایت و استفاده کند. این بخش از صادرکنندگان نیز همیشه وابسته دولت هستند و چشم به جیب دولت دارند.
حاج‌کاظمیان افزود: این گروه از صادرکنندگان با مشاوره‌های نادرست به دولت در راستای تحقق توسعه صادرات فقط سنگ‌اندازی می‌کنند. در نتیجه براین باور نیستم که دولت علاقه‌مند به حمایت از صادرات باشد آن هم در شرایطی که از لحاظ مالی وضعیت خوبی ندارد؛ بنابراین فقط در حد شعار است.
به گفته این صادرکننده ممتاز در حوزه خشکبار، مشوق‌های صادراتی به اسم صادرکنندگان واقعی و به کام صادرکنندگان واردات‌محور است که به حساب‌های برخی شرکت‌ها که واردکننده‌اند و از یارانه صادرکننده استفاده می‌کنند، واریز می‌شود. این شرکت‌ها کالاهای اندکی صادر می‌کنند که ارزش آن را نیز خودشان بالا و پایین می‌کنند.
وی با بیان اینکه واقعا از دولت و سیاست‌های دولتی بسیار دلخور هستیم، اظهار کرد: شما ببینید دلار افزایش نرخ یافت و دولت نیز دلارهایش را فروخت و حالا که نوبت بصادرکنندگان شد نرخ دلار را پایین آورد. متاسفانه دولت، اینگونه بازار را برهم می‌ریزد و به بدنه صادرات لطمه وارد می‌کند.
حاج‌کاظمیان با تاکید براینکه پرداخت مشوق‌های صادراتی نیز اگر به درستی اجرا شود می‌تواند تاثیرگذار باشد اما متاسفانه اینگونه نیست، گفت: آنچه من اعتقاد دارم این است که اگر دولت همین سیاست‌های حمایتی از صادرکنندگان برای حضور در رویدادهای نمایشگاهی و به طور کلی آنچه انجام داده یا در حال انجام است را محقق کند کافی است. نباید در باب رویاها صحبت کنیم که چه باید بشود و چه کار می‌توانیم کنیم؛ بلکه دولت بیاید درصدی از هزینه آنچه صادرکننده انجام داده است مانند هزینه‌های برندینگ و تبلیغات ملی در سراسر دنیا را بپردازد. بیشتر از این انتظار دیگری واقعا از دولت نداریم.

صمت