چهارشنبه, ۱۳ مرداد , ۱۴۰۰ 26 ذو الحجة 1442 Wednesday, 4 August , 2021 ساعت ×
× کاربر گرامی! قیمت محصولات فولادی بروز رسانی شد مشاهده قیمت ها

رانت میلیاردی فولاد در جیب چه کسانی است؟

شناسه : 47757 21 اردیبهشت 1400 - 12:00
فولاد ایران در شرایطی رتبه دهم بزرگترین تولید کننده فولاد را برای خود ثبت کرده است که موضوع رانت میلیاردی فولاد به عنوان یک معضل بزرگ برای پیشرفت بیشتر در بخش صنعت محسوب می شود.
رانت میلیاردی فولاد در جیب چه کسانی است؟
پ
پ

رانت فولاد سال هاست که به عنوان یک معضل بزرگ در اقتصاد صنعتی مطرح بوده است. رانت میلیاردی فولاد در ایران ابعاد گسترده ای دارد که تمامی ارکان زنجیره تامین فولاد را در بر می گیرد. البته میزان و حجم رانت در زنجیره فولاد بسیار متفاوت است. در این یادداشت به ابعاد مختلف رانت میلیاردی فولاد ایران و تبعات آن برای اقتصاد و بازار صنایع خواهیم پرداخت. لطفا همراه آرتان پرس باشید.

*** رانت میلیاردی فولاد از نگاه آمار و ارقام

اگر از ارقام رانت میلیاردی فولادی چیزی شنیده باشید باید بدانید که بالع بر ۱۴۰۰ میلیارد تومان به صورت ماهانه در گردونه رانت صنایع فولادی هزینه می شود. این حجم بالای پول هرزگرد در ساختار اقتصاد فولادی ایران سبب شده است که سایر حوزه های مرتبط با فولاد به شدت آسیب پذیر شوند. بسیاری از حجم رانت تولید شده در زنجیره بالادست اتفاق می افتد اما ما شاهد انگشت نما شدن حوزه نورد در مباحث مربوط به رانت فولاد هستیم. حوزه نورد یکی از زیان دهترین حوزه ها و مظلوم ترین حوزه ها در فولاد ایران است. آسیب های قیمت گذاری دستوری در این حوزه باعث زیان دهی شدید نوردکاران شده است. به نظر می رسد که سایر بخش های فولادی به دنبال گمراه کردن افکار عمومی در بخش رانت میلیاری فولاد ایران هستند و به همین دلیل است که حوزه نورد را هدف قرار داده اند.

*** نقش قیمتگذاری شمش در توزیع رانت فولاد

قیمت شمش در زنجیره پایین دست فولاد آغاز شاهراه رانت میلیاردی فولاد در اقتصاد ایران است. ارزیابی ها نشان می دهد که هزینه تامین مواد اولیه برای فولادی‌ها ۴۰ درصد از قیمت تمام شده شمش است و با بهره‌گیری از انرژی یارانه‌ای و نیروی کار ارزان سود سرشاری را به دست می‌آورند.اینکه این یارانه انرژی به چه دلیل در اختیار فولادسازان قرار گرفته و باعث شده تا بخش خصوصی یارای رقابت با دولتی ها و خصولتی های حوزه فولاد را نداشته باشد سوالی است که سال ها ذهن پژوهشگران و تحلیلگران بازارهای اقتصادی و صنعتی را به خود مشغول کرده است.

*** دعوای سه گانه بر سر رانت میلیاردی فولاد

 اخیرا اما موضوع رانت میلیاردی فولاد در بین سه حوزه اصلی بسیار به گوش می رسد. این دعوای سه گانه صنایع معدنی، فولادسازی و حوزه نورد، مدتی است که رسانه ای شده و این سه بخش به صورت جایگشتی سایر حوزه ها را محکوم به تولید رانت می کنند. متاسفانه موضوعاتی که مطرح می شود باعث شده که اساس و ساختار این بخش ها نشانه گرفته شود و بعضا به شان و منزلت و جایگاه مهم هریک از آنها توهین شود. اینکه این سه حوزه متناوبا یکدیگر را به فروش در حاشیه بازار و تولید رانت و دلالی در بازار فولاد متهم می کند شاید حقیقت تلخی باشد اما دردی از شرایط فعلی بازار فولاد دوا نمی کند. ایجا نقش بازار ساز و سیاستگذار کلان بازار خالی است.

*** منافع مشتری سپر اصلی انحراف بحران رانت

اما یک موضوعی که از ذهن تحلیلگران بازار فولاد دور نمانده است این موضوع است که در تمامی صحبت های مطرح شده از این سه حوزه در خصوص علل تولید رانت میلیاردی فولاد در نهایت به منافع مشتری و مصرف کننده نهایی می رسیم. این طور به نظر می رسد که در اظهار نظرها منافع مصرف کننده نهایی سپر اصلی برای زیر بار نرفتن مسئولیت قبول توزیع رانت شده است. در حقیقت از هیچ فعلی برای رسیدن به منافع صنفی خود دریغ نمی‌کنند و این وسط تنها موضوعی که هیچگاه در واقعیت به آن توجه نشده، این بوده که چه شد که به اینجا رسیدیم و چطور شد که میلگرد ۲،۶۰۰ تومانی و پروفیل ۳۵۰۰ تومانی ابتدای سال ۱۳۹۷؛ یعنی تنها سه سال پیش؛ به میلگرد ۱۳،۵۰۰ تومانی با ۵ برابر قیمت و ورق و پروفیل ۲۴،۰۰۰ تومانی با ۷ برابر قیمت  شده است.

*** فراموش شدن علل اصلی رانت میلیاردی فولاد

یک نیم نگاه به سایر بازارها، نشان میدهد که در واقع این دعواهای بین زنجیره‌ای بی حاصل است و در واقع حاصل فراموشی و کم حافظگی و کم توجهی به گزاره های بنیادین بازار و مسائل اقتصادی بوده است. ما هر وقت متوجه شویم که چه شد که سکه ۱.۵ میلیون تومانی ابتدای سال ۱۳۹۷ حالا با ۶ برابر قیمت شده ۹،۵ میلیون تومان ‌ شده می توانیم نقشه راه کران شدن فولاد را نیز تشخیص بدهیم و راه علاج این سیستم را پیدا کنیم.

*** آسیب پذیری حوزه های فولادی از رشد بی رویه قیمت ها

نیم نگاهی به نرخ های کنونی بازار فولاد کشور؛ شامل نرخ ورق و پروفیل و میلگرد و سایر بازارهای کالایی دسته دوم و متاثر از بازار فولاد و مقایسه آن با نرخ تورم به ما می‌گوید که این تورم و افزایش قیمت ها به شکلی افسارگسیخته تمامی بازارها را درنوردیده است و عملا این بالا رفتن شارپی قیمت ها در سال های اخیر سبب شده است که بازار موازی فروشی و فروش در سایه توسط برخی از کارخانجات صورت پذیرد. متاسفانه در این بازه شاهد دستورالعمل های متعددی برای کنترل نرخ ها در بازار بودیم که نتیجه ای جز رانت دلار ۴۲۰۰ تومانی به همراه نداشت و بسیاری از منابع مادی و معنوی بخش صنعت را نابود کرد. رانت میلیاردی فولاد در ایران نشات گرفته از ضعف سیاستگذاری در سال های اخیر بوده است.

*** ریسک های خارجی و توزیه رانت در صنعت فولاد ایران

اما اگر از بعد فشارها و ریسک های خارجی بخواهیم موضوع رانت میلیاردی فولاد در ایران را بررسی کنیم باید خاطر نشان کرد که واقعیت فشار تحریم های ناجوانمردانه و بی سابقه آمریکا از یک سو و از سوی دیگر برخی ضعف ها؛ کم کاری ها و گاها سرقت‌های کلان در بخش هایی ریز یا درشت؛ از مدیریت اقتصادی کشور بوده است که ماحصل آن حالا این روزها مثل آوار بر سر مردم خراب شده و بقیه‌اش دعوای زرگری است و آدرس غلط دادن برای حل چالش های نظام قیمت گذاری و کشف رانت است.

*** رانت میلیاردی فولاد در بخش ورق گرم

قیمت ورق فولاد گرم شرکت فولاد مبارکه با بیش از ۱۰ برابر افزایش نسبت به شروع به کار دولت دوازدهم به ۱۹۳۴۲۰ ریال در کیلوگرم در فروردین ۱۴۰۰ صعود کرد که ۲۷۰ درصد نسبت به ماه مشابه در سال قبل بالا رفته است. قیمت یا هزینه تولید نهاده های تولید فولاد شامل سنگ آهن، گاز، برق و نیروی کار در یک سال گذشته چقدر افزایش یافته که قیمت فروش فولاد بایستی ۳.۷ برابر گردد؟ این رانت میلیاردی فولاد قطعا صرف بالارفتن کیفیت محصول نهایی نشده است.تقریبا در تمامی بازارهای فولادی دیگر نیز شاهد این رشد شدید قیمت هستیم.متاسفانه به نظر می رسد که دست های پشت پرده از بالا بودن نرخ دلار خمایت می کنند. این موضوع یکی دیگر از شیوه های ارائه رانت میلیاردی فولاد از نگاه شاخص های کلان اقتصادی است.

*** بورس کالا؛ راه حل قطعی حذف رانت میلیاردی فولاد

شاید بهترین راه حل برای حذف رانت میلیاردی فولاد عرضه تمامی کالاها در بورس کالا و وسعت بخشیدن به بازار بورس در ایران است. مکانیزم های فعلی بورس کالا به شدت به کشف قیمت در حوزه های کالایی کمک شایانی خواهد کرد. یکی از دلایلی که بورس کالا احیرا مورد هجمه قرار گرفته است موضوع بسته شدن دست دلالان در دخالت در معاملات بورس است. اسناد و مدارک مستند حاکی از آن است که همچنان کانون‌های رانت و سوداگری با هدف استفاده از بازارهای پیرامونی فولاد، تلاش می‌کنند ساختار شفاف عرضه از طریق بورس کالا را ناکارآمد جلوه دهند. این در حالی است که تولید فولاد در کشور، مازاد بر حجم مصرف است، اما جریانات سوداگر با هدف کسب سود بیشتر به دنبال بر هم زدن توازن در عرضه و تقاضای بازار و ایجاد نوسانات پی در پی هستند.

قیمت پایه محصولات فولادی

*** جمع بندی

اگر در شرایط فعلی بتوان نبض بازار را به اتحادیه ها و انجمن های تخصصی سپرد و از دل این تجمعات سیاستگذاری های کلان را استخراج کرد شاهد رشد روزافزون در صنعت فولاد کشور خواهیم بود. اتحادیه آهن و فولاد علاوه بر اینکه با مصرف‌کننده نهایی به شکل مستقیم در ارتباط است، می‌تواند مشکلات این حوزه را شناسایی و ارزیابی کرده و به کمک بخش تولید بیاید. البته این مهم به شرطی امکان‌پذیر است که مسیر و جریان شفافی در این روند تعریف شود.

این مطلب بدون برچسب می باشد.

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.