چشم انداز اول :
بر مبنای آمارهای موجود پس از فروکش کردن نوسانات ارزی در سال ۱۳۹۲ نرخ ارز در اردیبهشت سال ۱۳۹۲ در محدوده ۳۵۰۰ تومان نوسان میکرد. بر این اساس طی هفته ابتدایی اردیبهشت سال ۱۳۹۲ هر ۳۵۰۰ تومان ارزشی در حدود یک دلار داشته است. اگر به دلار به چشم یک کالا نگاه کنیم، در این صورت میتوان گفت ارزش ریالی دلار (مانند هر کالای دیگر) متناسب با نرخ تورم در ایران افزایش خواهد یافت. اما دلار یک تفاوت عمده با سایر کالاها دارد؛ ارزش این کالا علاوهبر تورم داخلی تحت تاثیر تغییر ارزش دلار در اثر تورم خارجی نیز قرار میگیرد. در واقع ارزش دلار از یکسو تحتتاثیر تورم در خارج از کشور کاهش مییابد و از سوی دیگر تحتتاثیر تورم در داخل کشور افزایش مییابد. به همین دلیل تفاوت تورم در دو سوی مرزهای یک کشور اثرگذارترین متغیر بر ارزش واقعی ارز خواهد بود. بر مبنای آمارهای بانک جهانی شاخص قیمت مصرف کننده آمریکا از ابتدای سال ۱۳۹۲ (تثبیت نسبی دلار درایران پس از یک دوره نوسان شدید) تاکنون از ۶/ ۲۳۴ واحد به ۲۴۶ واحد رسیده است. این بدان معناست که طی چهار سال ونیم گذشته، میانگین تورم سالانه در این کشور در حدود ۱/ ۱درصد بوده است. این در حالی است که طی این بازه زمانی بر مبنای آمارهای بانک مرکزی شاخص قیمت مصرفکننده در ایران از ۷/ ۶۴ واحد به حدود ۷/ ۱۰۷ واحد رسیدهاست. این تغییر معادل افزایش سالانه ۱۱ درصدی شاخص قیمت در چهارسال و نیم گذشته است. اگر به واحد ارز بهعنوان یک کالا نگاهکنیم در این صورت میتوان گفت هر واحد دلار در آمریکا سالانه ۱/ ۱ درصد از ارزش مبادلهای خود را از دست دادهاست. در سوی دیگر طی این بازه زمانی قدرت خرید هر ریال در ایران سالانه در حدود ۱۱ درصد کاهش یافته است. بنابراین طی چهار سال گذشته، ارزش واقعی ریال با سرعت بیشتری در مقایسه با دلار کاهش یافته است. این در حالی است که مقایسه ارزش کنونی قیمت دلار در سال ۱۳۹۲ و ارزش فعلی دلار در بازارهای ارز کشور حکایت از برقراری روندی کاملا معکوسی دارد. روندی که نیروی محرکه آن از منابعی ناشی میشود که بازارساز خرج مسیرسازی برای متغیر ارزی کردهاست. محاسبه برآیند اثر تورم داخلی و خارجی بر نرخ ارز نشان میدهد که با فرض اثرگذاری صرف عوامل بنیادین بر نرخ ارز، ارزش هر ریال در مقابل دلار طی چهار سال گذشته باید چیزی در حدود ۴/ ۵۵ درصد کاهش مییافت. این در حالی است که طی این بازه زمانی ارزش اسمی ریال در مقابل دلار تنها ۱۴ درصد رشد کرده است. به این ترتیب ملاحظه میشود که برآیند بازارسازی سیاستگذار طی چهار سال گذشته باعث تقویت مصنوعی ریال در حدود ۴۱ درصد شده است.
پرده آخر :
به مشاهده رفتار متغیر ارزی تا حدود زیادی منعکسکننده نحوه واکنش سیاستگذار به تغییرات نرخ ارز است. بر این اساس درصورتیکه سیاستگذار تمایل به حفظ ارزش پول ملی داشته باشد، در مواقع نوسان ارزی از منابع موجود برای کنترل نرخ ارز استفاده خواهد کرد. اما درصورتیکه نرخ واقعی ارز تفاوت معناداری با نرخ اسمی داشته باشد، نیروی ناشی از دخالت سیاستگذار پس از مدتی تحتتاثیر نیروی ناشی از عوامل بنیادین، بار دیگر مسیر صعودی را در پیش خواهد گرفت. به همین دلیل در مواردی که سیاستگذار تمایل به سرکوب نرخ ارز دارد، نمودار نرخ ارز بهصورت سیکلوارههای نیمدایرهایشکلی است که در یک مسیر صعودی در کنار هم قرار گرفتهاند. تصویری که به روشنی در روند تغییرات نرخ ارز طی چهارسال گذشته جاخوش کردهاست. افزون بر این بررسی تغییرات نرخ ارز نشان میدهد که طی بازه زمانی بین سالهای ۱۳۹۲ تا نیمه نخست سالجاری، واکنش سیاستگذار به تغییرات نرخ ارز عموما بهصورت پایین کشیدن نرخ ارز هنگام عبور از کانالهای قیمتی بوده است.البته به نظر میرسد پس از تغییرات صورتگرفته در معاونت ارزی بانک مرکزی، نشانههایی از تغییر رویکرد نسبت به متغیر ارزی در رفتار بازارساز دیده میشود. طی چهار سال گذشته به جز تابستان سال ۱۳۹۴، در بقیه فصول، نرخ ارز مبادلهای در زمان صعود نرخ ارز بازار با شیب کمتری افزایش یافته است. اما بررسیها نشان میدهد طی یک ماه و نیم گذشته نرخ ارز مبادلهای حدود ۱۴۰ تومان افزایش یافتهاست. این افزایش معادل ۸۷ درصد کل افزایش نرخ ارز مبادلهای در سال ۱۳۹۶ است. همچنین طی روزهای سپری شده از نیمه دوم سالجاری نرخ ارز در بازار حدود ۳/ ۳ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که نرخ ارز مبادلهای طی این بازه زمانی حدود ۴/ ۴ درصد افزایش یافته است.
کارگاه تحلیل بورس
آرتان پرس
این مطلب بدون برچسب می باشد.
ثبت دیدگاه