جمعه, ۲۳ مهر , ۱۴۰۰ 9 ربيع أول 1443 Friday, 15 October , 2021 ساعت ×
× کاربر گرامی! قیمت محصولات فولادی بروز رسانی شد مشاهده قیمت ها

بررسی مصوبه جدید صمت و نظارت بر زنجیره فولاد

شناسه : 55677 21 مهر 1400 - 15:00
اساسا باید پرسیدکه اصلا نیت و مقصود طراحان برای ارائه چنین طرحی جهت طی مراحل ارائه تا تصویب و تبدیل شدن به قانون درست بوده.  یا اصلا بازار فولاد کشور نیازمند چنین طرحی نبوده و اصلاحات قانون تجارت و اصلاح موادی از قانون رفع موانع تولید برای قاعده مند کردن و بسامان رساندن این بخش از اقتصاد کافی بوده است.
بررسی مصوبه جدید صمت و نظارت بر زنجیره فولاد
پ
پ

زنجیره فولاد ایران چالش های متعددی رو به روست. ازجمله چالش های ساختاری این زنجیره میتوان به عدم توازن زنجیره، ابهام در تحقق برنامه های توسعه صنعت فولاد اشاره کرد. عقب ماندگی در زمینه اکتشافات معدنی و چالش تأمین مواد اولیه، فراهم نبودن زیرساختها (تأمین آب، بنادر، راه آهن و…)، ساختار معیوب تعیین قیمت حامل های انرژی، سیاست های نادرست تنظیم بازار، بهرهوری پایین، بی توجهی به ارتقای فناوری و فقدان سامانه های آماری و اطلاعاتی جامع در زنجیره فولاد اشاره کرد. در این یادداشت قصد داریم تا به بررسی مصوبه جدید صمت در راستای نظارت بر زنجیره فولاد بپردازیم. لطفا همراه آرتان پرس باشید.

*** سایه روشن مصوبه جدید وزارت صنعت و معدن در راستای نظارت بر زنجیره فولاد

بررسی مصوبه جدید وزارت صنعت و معدن در راستای نظارت بر زنجیره فولاد با شماره ثبت ۲۵۳که در گزارش جدید کمیسیون صنایع و معادن عنوان آن به طرح «توسعه، تولید و نظارت بر زنجیره فولاد» تغییر یافته است . این طرح برمبنای اصلاح روندهای فعلی تنظیم بازار زنجیره فولاد تدوین شده است. ازجمله نقاط قوت این طرح میتوان به این نکته اشاره کرد که در طرح حاضر به کلیه حلقه های زنجیره ارزش فولاد توجه شده و برای حمایت و توسعه صادرات محصولات زنجیره فولاد پیشنهادهایی ارائه شده است .

اجرای صحیح آنها میتواند علاوه بر تأمین نیاز داخل کشور، موجب صادرات پایدار محصولات زنجیره فولاد شود. ازجمله ایرادهای این طرح میتوان به الزام کلیه تولیدکنندگان زنجیره فولاد به عرضه محصولات خود در بورس کالا اشاره کرد.  با توجه به واقعیات موجود، امکان عرضه محصولات زنجیره فولاد توسط کلیه تولیدکنندگان به ویژه تولیدکنندگان کوچک و متوسط و برخی واحدهایی که دارای قراردادهای بلندمدت تأمین مواد اولیه هستند، امکانپذیر نخواهد بود. این موضوع بازار زنجیره فولاد کشور با چالش روبهرو خواهد شد.

*** سعی و خطا در طراحی مصوبه چدید صمت و حمایت از بازار فولاد

اساسا باید پرسیدکه اصلا نیت و مقصود طراحان برای ارائه چنین طرحی جهت طی مراحل ارائه تا تصویب و تبدیل شدن به قانون درست بوده.  یا اصلا بازار فولاد کشور نیازمند چنین طرحی نبوده و اصلاحات قانون تجارت و اصلاح موادی از قانون رفع موانع تولید برای قاعده مند کردن و بسامان رساندن این بخش از اقتصاد کافی بوده است.  پاسخ به این پرسش طویل ، مستلزم بررسی چندین قانون موثر در فولاد و تجارت آن و نیز تعمق در رخدادهای سال ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ خواهد بود. که فعلا در این مجال نمی گنجد . اما بیاییم ببینیم ویرایش دوم کمیسیون های مرتبط ، طرح را به کجا رسانده است .

*** نگاهی اجمالی به آیتم های مطرح شده در مصوبه نظارت بر زنجیره فولاد

چنانکه مطالعه فرمودید ، در این طرح مباحثی مطرح شده از قبیل عرضه کامل زنجیره در بورس کالا ، استفاده از سامانه ها ، ایجاد تشکیلات جدیدی تحت عنوان کمیته رصد و قص الهذا. نکته مهم اینجاست که جناب فاطمی امین نیز در کلیات برنامه خویش ، به نوعی وامدار این طرح شده و برنامه سه گام خودرا گویی بر اساس همین طرح اعلام کرده است.  نتیجه نهایی این پاراگراف این است که اگر این طرح، طرحی شکست خورده باشد عملا برنامه وزیر صمت نیز ، یک برنامه شکست خورده خواهد بود .

۱ – حذف تشکیل کمیته رصد و پایش بازار فولاد

۲ – حذف ممنوعیت  فروش محصولات زنجیره فولاد در خارج از بورس کالا

۳ – حذف خدمات دهی بورس کالا به واحدهای معین و عمومی کردن خدمات دهی به همه محصولات

۴ – حذف ممنوعیت فروش مواد اولیه خریداری شده توسط تولید کنندگان در بازار و ایجاد یک بستر خود تنظیم گر برای کنترل این موضوع

۵ – حذف تشکیل تعاونی تامین نیاز تولید کنندگان

۶ – جهت مجوزهای صادراتی ،  تقلیل سهمیه بندی عرضه در بورس به حداقل عرضه

۷ – ممنوعیت عوارض صادراتی جدید بر کالاها

*** دوباره کاری در فرایند تصویب مصوبه حمایت از بازار فولاد

اینها بخشی از مهمترین اصلاحات ویرایش شده در طرح اصلاح زنجیره فولاد است . یعنی عملا این طرح رنگ و بو و خاصیت دیگری نداشته و به نظر نمی رسد با شرایط ویرایش جدید الزامی هم به قانون شدن آن باشد . ای کاش از همان روز اول کلیات این طرح رای نمی آورد که حدود شش ماه وقت و هزینه بیت المال صرف این همه بررسی نشود .

بازار فولاد ایران فقط به یک نظارت درست توسط یک ناظر با انصاف نیاز دارد . بقیه حکایت ها ، بده بستان بازیگران است با یکدیگر . این بازار از منظر منافع چنان درهم پیچیده شده که گاهی بجای تعارض منافع باید گفت دچار تزاحم منافع شده ایم . این صنعت با همین شیوه مدیریتی و تجاری اگر به ادامه مسیر بپردازد ، قصه تکرار موسسات اعتباری – مالی خواهد بود که در نهایت عده ای را دچار اسیب خواهد کرد . مصوبه جدید صمت نباید دوباره کاری در سیستم مدیریت محسوب شود.

*** نقاط مثبت مصوبه جدید صمت در سامان دهی به بازار فولاد


طرح حاضر با شناسایی برخی از آسیبهای زنجیره فولاد، در صدد حل آنها بوده است و تا حدی در اینخصوص موفق بوده است. لذا باتوجه به آنکه کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای توسعه صنعت فولاد در دنیا یکی از شاخصهای مهم صنعتی بودن کشورهاست. درحال حاضر چین بزرگترین تولیدکننده (سهم ۵۳درصدی) و مصرف کننده (سهم ۵۱درصدی) فولاد جهان است و نقش تعیین کنندهای در بازار فولاد دنیا دارد.

ایران نیز در جایگاه دهمین تولیدکننده بزرگ فولاد دنیا قرار گرفته است به طوری که در سال ۱۳۹۹بیش از ۳۰میلیون تن فولاد تولید کرده . براساس پیش بینی های انجام شده این میزان در سال ۱۴۰۰به بیش از ۳۲میلیون تن خواهد رسید.  دسترسی به منابع عظیم گازی در ایران نیز این کشور را به بزرگترین تولیدکننده آهن اسفنجی بر پایه گاز در دنیا تبدیل کرده است. براساس چشم انداز افق ۱۴۰۴جمهوری اسلامی ایران، ظرفیت تولید فولاد کشور باید به ۵۵میلیون تن برسد.

*** نگاهی به کارنامه فولادی ایران در سال های گذشته

از سال ۱۳۹۲تا ۱۳۹۹تولید فولاد خام در ایران بهطور متوسط سالیانه با رشد ۹درصدی همراه بوده است . با فعال شدن ظرفیت های دیگر امکان صادرات محصولات زنجیره فولاد به سایر کشورها نیز فراهم شده است. در سال ۱۳۹۹کل صادرات زنجیره فولاد از نظر وزنی ۱۳/۲میلیون تن و از نظر ارزشی ۴/۴میلیارد دلار بوده است، این مقدار در سال ۱۳۹۸از نظر وزنی ۲۴/۵میلیون تن و از نظر ارزشی ۵/۳میلیارد دلار بوده است.

بنابر این صادرات محصولات زنجیره فولاد در سال ۱۳۹۹نسبت به سال گذشته از جهت وزنی ۴۶درصد و از جهت ارزشی ۱۷درصد کاهش یافته است. علت آن شرایط ناشی از شیوع بیماری کرونا و تأثیر آن بر تجارت جهانی و سیاستهای تنظیم بازار دولت اعم از ممنوعیت صادرات و وضع عوارض صادراتی بر مواد اولیه معدنی بوده است. لیکن به دلیل افزایش قیمت های جهانی کاهش ارزش صادرات کمتر از کاهش میزان وزنی صادرات بوده است. شایان ذکر است که عمده صادرات سنگ آهن، کنسانتره و گندله به مقصد چین و عمده صادرات فولاد و محصولات فولادی به کشورهای جنوب شرق آسیا، عراق و افغانستان انجام شده است.

*** نگاهی به مهم ترین چالش های مصوبه جدید صمت و زنجیره فولاد

زنجیره فولاد ایران با چالشهای متعددی روبهروست. ازجمله چالش های ساختاری این زنجیره میتوان به عدم توازن زنجیره، ابهام در تحقق برنامه های توسعه صنعت فولاد، عقب ماندگی در زمینه اکتشافات معدنی و چالش تأمین مواد اولیه، فراهم نبودن زیرساخت ها (تأمین آب، بنادر، راهآهن و…،) ساختار معیوب تعیین قیمت حامل های انرژی، بهرهوری پایین، بی توجهی به ارتقای فناوری و فقدان سامانه های آماری و اطلاعاتی جامع در زنجیره فولاد اشاره کرد.

برای مثال براساس ظرفیت های ایجاد شده در کشور و همچنین طرح های قابل تحقق در سال ،۱۴۰۴زنجیره فولاد کشور با چالش تأمین سنگ آهن، کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی روبهرو خواهد شد. مصوبه جدید صمت می تواند چالش های زنجیره فولاد را کاهش دهد.

که میزان کسری سنگ آهن مورد نیاز زنجیره نسبت به سایر حلقه ها نگران کننده تر است.  همچنین برای دستیابی به اهداف چشم انداز ۱۴۰۴در زنجیره فولاد لازم است تا میلیارد یورو سرمایه گذاری برای تکمیل زنجیره و ۵/۹میلیارد یورو سرمایه گذاری برای تکمیل زیرساخت های مورد نیاز اعم از معادن، انرژی، حملونقل، بنادر و … انجام شود.

*** نقش تحریم و نوسانات نرخ ارز در تغییر ساختار اقتصادی فولادی

یکی دیگر از چالش های زنجیره فولاد، تنظیم بازار فولاد کشور است. با توجه به شرایط تحریم و نوسانات نرخ ارز در سال های اخیر، دولت مداخلات گستردهای برای تنظیم بازار فولاد کشور انجام داده است. مداخله دولت برای تنظیم بازار فولاد به طور عمده از طریق ستاد تنظیم بازار و صدور بخشنامه ها و دستورالعملهای مختلف بوده. این موضوع که مجموعه سیاست های تنظیم بازار دولت منفعتی به مصرف کنندگان نهایی کالاها (مردم) نرسانده . موجب ایجاد رانت، فساد و رونق واسطه گری در بازار شده است.

سیاست های مداخله قیمتی دولت در بازار محصولات زنجیره فولاد موجب شده تا شکاف قیمتی قابل توجهی میان قیمت های داخلی و جهانی ایجاد شود. این مسئله به همراه کاهش ارزش ریال باعث شده تا جذابیت صادرات افزایش یابد.  رشد صادرات محصولات مختلف زنجیره فولاد به همراه کاهش عرضه داخلی، دولت را به سمت کنترل صادرات و وضع عوارض صادراتی برای مواد معدنی و فلزی سوق داد.مصوبه جدید صمت نباید ساحتار اقتصادی را تحت تاثیر قرار دهد.

*** ماهیت کلی طرح توسعه و تولید زنجیره فولاد

طرح توسعه و تولید زنجیره فولاد برمبنای اصلاح روندهای فعلی تنظیم بازار زنجیره فولاد تدوین شده است. در عین حال در برخی مواد آن ایرادهایی وجود دارد که ممکن است موجب مرتفع شدن چالش ها و مشکلات زنجیره فولاد کشور نشود. ازجمله نقاط قوت این طرح میتوان به این نکته اشاره کرد که در طرح حاضر به کلیه حلقه های زنجیره ارزش فولاد توجه شده. برای حمایت و توسعه صادرات محصولات زنجیره فولاد پیشنهادهایی ارائه شده است . اجرای صحیح آنها میتواند علاوه بر تأمین نیاز داخل کشور، موجب صادرات پایدار
محصولات زنجیره فولاد شود. ازجمله ایرادهای این طرح میتوان به الزام کلیه تولیدکنندگان زنجیره فولاد به عرضه محصولات خود در بورس کالا اشاره کرد. با توجه به واقعیات موجود، عرضه محصولات زنجیره فولاد توسط کلیه تولیدکنندگان بهویژه تولیدکنندگان کوچک و متوسط و برخی واحدهایی که دارای قراردادهای بلندمدت تأمین مواد اولیه هستند. امکان پذیر نخواهد بود. در مجموع مصوبه جدید صمت باید بیشتر ارزیابی شود.

زنجیره فولاد کشور با چالش روبهرو خواهد شد. در گزارش جدید ایده کلی موضوع ماده ۳۰ این طرح مبنی بر منوط کردن صادرات به عرضه در بورس کالا دستخوش تغییراتی شده است. ضمن توسعه صادرات محصولات زنجیره فولاد، امکان تأمین پایدار نیاز داخل کشور را نیز فراهم میکند و لذا نیازی به الزام کلیه تولیدکنندگان به عرضه در بورس کالا وجود ندارد

این مطلب بدون برچسب می باشد.

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.