طی مطالعات به عمل آمده در کشورهای توسعه یافته اقبال به استفاده از راه آهن برای حمل مواد معدنی بیشتر است؛ در این کشورها اطمینان از حمل و نقل، سطح قیمتها، ظرفیت، مدیریت اطلاعات و مدت زمان جزو شاخصهایی هستند که در انتخاب خطوط ریلی در حمل مواد معدنی موثر است. وضعیت ایران از نظر قرار گرفتن در مسیر ترانزیتی از موقعیت خوبی برخوردار است، ولی گسستگی خطوط راه آهن ایران از خطوط راه آهن جهانی موجب شده نتوانیم از این مسیر برای صادرات محصولات خود یا حتی در بخش ترانزیتی بهره ببریم؛ در سال ۱۳۹۵ سهم خطوط ریلی ایران از ۱۱ میلیون ترانزیتی که صورت گرفته تنها ۷ درصد بوده است. بخش معدنی کشور برای رسیدن به اهداف سند چشمانداز در حوزه حمل و نقل ریلی باید سهم خود را از ۷ درصد امروز به ۳۰ درصد ارتقا دهد که با امکانات و تجهیزات موجود غیرممکن است.
با تحقق برنامههای توسعه آتی در زمینه شبکه ریلی برای دستیابی به حملونقل فولاد در چشمانداز ۱۴۰۴ (به میزان ۵۵میلیون تن) طول شبکه ریلی کشور به ۲۵ هزار کیلومتر (سند چشمانداز) برآورد میشود که ۱۲هزار کیلومتر توسعه را نشان میدهد. از این مقدار توسعه سهم فولاد عبارت است از مجموع طول خطوط توسعه تا پایان سال ۱۴۰۴ به میزان ۱۷۹۵ کیلومتر، مجموع خطوط دوم جدید احداث شونده تا پایان سال ۱۴۰۴ به میزان ۱۳۵۰ کیلومتر و مجموع طول خطوط تراکبندی به میزان ۵۴۰ کیلومتر برآورد میشود. قابل توجه است با این سرعت رشد ناچیز در حدود ۳۰۰ کیلومتر در سال برای احداث خطوط راهآهن، نمیتوان به اهداف سند چشمانداز دست پیدا کرد.همچنین باید به این نکته توجه کرد که شرکت راه آهن جمهوری اسلامی با توجه به ظرفیت استفاده ۷۰ درصد باری مواد و محصولات فولادی لازم است اولویتهای توسعه خود با توجه به پراکندگی معادن بزرگ و واحدهای بزرگ اختصاص بدهد تا در افق سند چشمانداز با مشکلات ترانزیتی و گلوگاههای خطوط ریلی روبهرو نشود.
حمل و نقل دریایی نقشی غیرقابل جایگزین در تجارت خارجی به ویژه فراقارهای کشورها دارد و بهعنوان ایمنترین و باصرفهترین شیوه حملونقل انبوه کالا نسبت به سایر شیوههای حملونقل، از جایگاهی کلیدی در رشد و توسعه اقتصادی کشورها برخوردار است. درحال حاضر بیش از ۹۰ درصد حملونقل بینالمللی کالا از طریق دریا به انجام میرسد. در ایران، جابهجایی انبوه کالا از بنادر و اسکلههای بازرگانی بالغ بر ۷۶ درصد از تناژ صادرات و واردات کشور طی سال ۱۳۹۵ را به خود اختصاص داده است. کل تناژ ناوگان حملونقل دریایی کشور حدود ۲۲ میلیون تن است. در حال حاضر میزان تخلیه و بارگیری کل بنادر کشور تا پایان سال ۱۳۹۵ معادل ۱۴۵ میلیون تن بوده است.بر اساس مطالعات انجام شده، با هدف مطالعات توسعه فیزیکی و غیرفیزیکی بنادر، ظرفیت نهایی کلیه بنادر در سال ۱۴۰۴ شمسی ۲۱۰ میلیون تن دیده شده است.
جمعبندی
از بررسی شاخصهای مورد اشاره چنین بر میآید که در حملونقل جادهای طی دوره چهارساله ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۵ گرچه زیرساختها بهبود پیدا کرده است، اما ناوگان چه از نظر تعداد و چه از نظر طول عمر اوضاع مناسب ندارد، بهطوری که تعداد ناوگان کاهش یافته و در اجرای برنامه کاهش سن ناوگان هم توفیقی حاصل نشده است. از طرفی بهرهبرداری از شبکه حملونقل جادهای نیز هم از نظر مسافر و هم از نظر حمل بار کاهش داشته است، ضمن اینکه ترانزیت جادهای هم کاهش چشمگیری حدود ۲۷ درصد پیدا کرده است.
صنعت فولاد در سالهای اخیر رشد مناسبی را در کشورمان داشته است. تولید کنونی فولاد در کشور در سال ۱۳۹۵حدودا ۵۱/ ۱۸ میلیون تن در سال است. با استفاده از مدل برنامهریزی خطی، میزان تولید محصولات فولادی کشور در سال ۱۴۰۴ در حدود ۵۵ میلیون تن پیشبینی میشود که جهت تامین مواد اولیه برای تولید این محصولات، بهطور تقریبی جابهجایی جادهای و ریلی حدود ۱۹۰ میلیون تن مواد خام در کشور در پایان برنامه چشمانداز نیاز است.با تحقق برنامههای توسعه در جادههای ارتباطی و شبکه ریلی جهت امکانپذیری حملونقل فولاد در چشمانداز ۱۴۰۴، لازم است برای جادههای ترانزیتی کشور به میزان ۸۵ میلیون تن و شبکه ریلی کشور به میزان ۱۰۵ میلیون تن ظرفیتسازی شود. در برآورد میزان توسعه شبکه حمل و نقل دریایی، با توجه به موازنه در کل زنجیره برای رسیدن به تولید فولاد به میزان ۵۵ میلیون تن (مطابق سند چشمانداز)، میزان ۵۰-۳۵ میلیون تن جهت توسعه بنادر تجاری و تجهیز بنادر بهمنظور استفاده از تمام ظرفیت آن پیشبینی میشود.
این مطلب بدون برچسب می باشد.
ثبت دیدگاه