بازار سنگ‌ آهن جهانی در سیطره چین

بررسی وضعیت حاکم بر بازار سنگ آهن جهانی و میزان اکتشافات سالانه این بخش نشان می‌دهد سال پیش‌رو سال ثبات قیمت نسبی سنگ آهن در رنجی بالاتر از میانگین تاریخی یک دهه اخیر این ماده ارزشمند است.

* نوسان چینی در بازار سنگ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‌آهن

به گزارش آرتان پرس، بازار سنگ آهن جهانی که سال۲۰۲۱ را با افت چشمگیر قیمت به پایان رساند، بعد از یک دوره رشد قیمت در سال‌ جاری، احتمالا روندی با ثبات از قیمت را در محدوده ۱۲۵دلار (به ازای هر تن سنگ آهن) پشت‌ سر خواهد گذاشت. فعلا و تا ساعات پایانی انتشار این متن بهای هر تن سنگ‌آهن در محدوده ۱۴۰ دلار قرار دارد که عدد مناسبی است. تکرار سقوط سال گذشته نیز دور از ذهن است. سال گذشته و در اوایل فصل چهارم بهای سنگ‌آهن به محدوده ۸۰ دلار تنزل پیدا کرد که در سال‌های اخیر کم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سابقه بود. انتظار تحلیل گران، گزارش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های تحقیقی موسسات و برآوردهای تاریخی نشان می‌دهد بازگشت دوباره قیمت به این محدوده در سال ۲۰۲۲ دور از ذهن است. از آنجا که اثر پاندمی هنوز برطرف‌ نشده و تداوم فراگیری این بیماری می‌تواند مصرف فولاد و تولید آهن را محدود سازد، شانس بالایی برای بالا‌ ماندن قیمت از تراز تاریخی که حدود ۱۰۰‌ دلار است، وجود دارد.

بررسی ها نشان می‌دهد با توجه به قیمت کف و سقف این ماده معدنی، افت چشمگیر بهای سنگ‌ آهن به اعداد کمتر از ۴۰ دلار و بیشتر از ۲۱۵ دلار بسیار بعید است. در شرایطی که پاندمی و بحران جهانی به‌ عنوان دو ابر چالش جهانی نتوانست بهای سنگ‌ آهن را به‌ جایی ورای این محدوده ببرد، همه تحلیل‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها باید با لحاظ این دو عدد و محدوده مدنظر نوشته و سناریوپردازی کند.سنگ آهنبررسی ها نشان می‌دهد با توجه به قیمت کف و سقف این ماده معدنی، افت چشمگیر بهای سنگ‌ آهن به اعداد کمتر از ۴۰ دلار و بیشتر از ۲۱۵ دلار بسیار بعید است. در شرایطی که پاندمی و بحران جهانی به‌ عنوان دو ابر چالش جهانی نتوانست بهای سنگ‌ آهن را به‌ جایی ورای این محدوده ببرد، همه تحلیل‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها باید با لحاظ این دو عدد و محدوده مدنظر نوشته و سناریوپردازی کند.

از آنجا که بخش‌های مختلف بازار سنگ‌ آهن بها و کیفیت و مسائل خاص خود را دارد، استفاده از شاخص تریدینگ اکانومیکز می‌تواند به‌ عنوان مبنای کار اثربخش باشد. برآورد نماگرهای این موسسه نشان می‌دهد قیمت‌ها تا ژانویه ۲۰۲۳ و ابتدای سال بعد بین ۱۲۰ تا ۱۴۰‌دلار خواهد بود. رقمی که در صورت تداوم، زمینه افزایش احتمالی در بهای فولاد را ایجاد می‌کند.  بررسی هانشان می‌دهد از آنجا که پاندمی تاثیر ملموسی بر تولید جهانی سنگ آهن به‌ ویژه در ۴ قطب اصلی یعنی استرالیا، چین، هند و برزیل داشته، افزایش واکسیناسیون کمک خواهد کرد تا تقاضا برای فولاد و متعاقبا سنگ‌ آهن بالا رفته و استخراج صعودی شود.

بررسی برخی از مهم‌ترین منابع جهانی رصد بازار سنگ‌آهن نشان می‌دهد باید انتظار داشت برای سال ۲۰۲۲، تولید جهانی سنگ‌ آهن به ورای ۲‌ میلیارد و ۴۵۰‌ میلیون تن برسد. بخش اعظم این افزایش تولید از مجرای کلید‌ خوردن پروژه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی جدید در کشورهای دارای سهم بیشتر ذخایر است. جهان مجموعا حدود ۱۱۰‌ میلیارد تن ذخایر کشف‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ شده سنگ‌ آهن دارد که از این میزان حدود یک‌ چهارم یا ۲۷ میلیارد تن به ایالات‌متحده آمریکا تعلق دارد.

بیشترین استخراج سالانه متعلق به استرالیاست و بیشترین مصرف نیز به چین مربوط است. در این مسیر هرچه چین به‌ عنوان دماسنج وضعیت پیش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌روی بازار فولاد و زنجیره آن از جمله سنگ‌ آهن، محدودیت بر تولید و مصرف در این زنجیره اعمال کند، قیمت نزولی خواهد شد. محدودیت نیز عموما در سالیان اخیر به واسطه فشارهای جهانی به چین بابت انتشار گازهای گلخانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای بوده است.

افزایش بهای قیمت سنگ‌ آهن عموما ناشی از اتفاقاتی است که اخیرا در تعدادی از استان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های چین رخ داده است. برای نمونه سقوط قیمت سنگ آهن در اواخر سال گذشته حول محور اخطار به فولادسازان برای کاهش انتشار آلایندگی ایجاد شده بود.  گذر از این اتفاق و سیاست‌های اقتصادی انبساطی دولت چین موجب شد تا از ابتدای ۲۰۲۲ شاهد رشد دوباره تقاضا برای فولاد و تاثیرگذاری این موضوع بر قیمت سنگ‌ آهن باشیم. موضوعی که احتمالا در ادامه سال نیز تاثیرات آن را شاهد هستیم. در ادامه به بررسی ابعاد مختلف بازار سنگ آهن جهانی خواهیم پرداخت.

* حجم  بازار سنگ آهن چقدر است؟

تولید سنگ آهن در سال ۲۰۲۰ با ۳‌ درصد کاهش همراه بود. وضعیتی که در نهایت منجر به تولید نزدیک به ۲۵/ ۲ میلیارد تن از این ماده ارزشمند شد. این رقم در سال ۲۰۱۹ حدود ۴/ ۲‌ میلیارد تن بود. در سال ۲۰۲۱ و تا پایان‌ ماه یازدهم نیز این عدد به مرز ۲/ ۲ میلیارد تن رسید.

انتظار می‌رود تولید جهانی با نرخ رشد مرکب سالانه ۷/ ۳‌ درصد در سالیان آتی رشد کرده و در نهایت به ۶/ ۲ میلیارد تن تا سال‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ۲۰۲۵ برسد. عوامل اصلی این رشد در توسعه گسترده استخراج سنگ آهن در کشور برزیل و تداوم سطح بالای تولید در استرالیا خواهد بود. به‌ نظر می‌رسد در این دوره زمانی، جهان شاهد رشد ۱/ ۴ درصدی تولید در آفریقای‌ جنوبی، رشد تولید ۲/ ۳ درصدی در استرالیا و افزایش استخراج در هند به میزان ۹/ ۲ درصد خواهد بود.

پروژه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های کلیدی آتی که انتظار می‌رود آغاز به‌ کار کنند این قبیل ارقام رشد را پشتیبانی می‌کنند. برای نمونه پروژه فلنک‌ جنوبی در استرالیا، زولتی در آفریقای‌جنوبی، سروت در برزیل و گودای دری در هند از آن دست پروژه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی هستند که سال ۲۰۲۱ به رشد تولید جهانی کمک شایان‌ توجهی کردند. طبق داده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های گلوبال‌دیتا و شرکت تحلیلی وینت‌باجاج، کاهش تولید سال ۲۰۲۰ در نتیجه افت عملکرد برزیل و هند بود. عامل اصلی کاهش تولید در سال ۲۰۲۰ بود. تولید ترکیبی این دو کشور از مجموع ۲/ ۶۳۸‌ میلیون تن در سال ۲۰۱۹ به ۱/ ۵۹۱‌ میلیون تن در سال ۲۰۲۰ کاهش یافت.

کاهش تولید غول سنگ آهن برزیل یعنی گروه واله، عامل اصلی کاهش تولید این کشور بود، درحالی‌ که تاخیر در حراج معادن در اودیشای هند، بر تولید این کشور در سال ۲۰۲۰ تاثیر سوئی گذاشت. از نکات جالب در بررسی عملکرد سال ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ بازار استرالیا این است که معدنچیان این کشور به دلیل اقدامات موثر اتخاذ شده توسط دولت تحت‌تاثیر کووید-۱۹ قرار نگرفتند، در حالی‌ که بهبود سریع اقتصاد و مقابله مناسب با بیماری در چین منجر به افزایش تولید سنگ آهن این کشور در سال ۲۰۲۱ شد.

* تولیدکنندگان اصلی سنگ آهن

پنج صادرکننده اصلی سنگ آهن، ۸۴ درصد از کل صادرات این محصول را در دست دارند. استرالیا سالانه بیش از ۹۰۰‌ میلیون تن سنگ‌آهن تولید می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند و بخش اعظم آن را به خارج از کشور صادر می‌کند. این کشور که ذخایر عظیمی نیز در این بخش دارد، به تنهایی ۵۳ درصد صادرات سنگ آهن جهان را در دست دارد که درآمد هنگفتی معادل ۷۵ تا ۸۰‌ میلیارد دلار در سال را عاید این کشور می‌کند. برزیل با بیش از ۴۰۰‌ میلیون تن در رده بعدی است و حدود ۲۱ درصد کل صادرات جهانی سنگ آهن به این کشور تعلق دارد. درآمد برزیل از محل صادرات سنگ حدود ۲۶‌ میلیارد دلار بوده است.

آفریقای‌جنوبی حدود ۴ درصد از کل صادرات جهانی سنگ آهن را در اختیار دارد و کانادا و هند نیز هریک ۳‌ درصد از سنگ‌ آهن مورد نیاز جهان در بازارهای صادراتی را در اختیار دارند. نکته جالب درباره هند این است که این کشور با وجود تولید حدود ۲۵۰ میلیون تن سنگ‌ آهن، عمده این محصول را در صنایع فولاد داخلی به‌کار می‌گیرد. چین وضعیتی بدتر از هند دارد و به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ رغم تولید سالانه حدود ۳۵۵ میلیون تن سنگ‌آهن، نه‌ تنها صادراتی ندارد که سالانه ده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و صدها‌ میلیون تن سنگ‌ آهن را خریداری کرده تا تولید سالانه فولاد خود را که بیش از ‌هزار میلیون تن است را مدیریت کند.

* سنگ‌ آهن در چنبره چین

چین چنان که گفته شد اژدهایی است که عمده سنگ‌ آهن را می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بلعد تا نیاز خود را به فولاد برطرف کند. تولید ده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها‌ میلیون دستگاه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ خودرو، ده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها‌ میلیون دستگاه لوازم‌خانگی و نیز توسعه گسترده زیرساخت‌های شهری و عمرانی از چین بازیگری بی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نظیر ساخته است که حاکم مطلق بازار فولاد بوده و بر بخش عمده زنجیره ارزش این بخش مسلط است.

سنگ‌ آهن البته تنها جایی است که چین، اصطلاحا در آن کمیت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اش می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌لنگد! با توجه به اینکه تحلیل S&P Global Platts این است که تولید چین در بخش سنگ‌ آهن در نیمه اول سال صعودی و در نیمه دوم نزولی باشد، به‌نظر می‌رسد نیاز این کشور به خرید سنگ‌ آهن صعودی شود که همین بهای فولاد را صعودی خواهد کرد.

گفته‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های اخیر رئیس‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌جمهور شی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌جین‌پینگ در خصوص تداوم تولید فولاد به‌ رغم ادامه انتشار گازهای گلخانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای موجب شده تا شرکت‌های چینی مبارزه برای افزایش تولید را ادامه داده و مسابقه برای وارد کردن سنگ‌ آهن را شدت دهند.

دنیای اقتصاد