عقبگرد چینی‌‌‌ها با فرود آهسته بازار املاک

فرود آهسته بازار املاک در چین ظرف ۲۸ ماه اخیر موجب کاهش رشد اقتصادی این کشور شده و سیگنالی منفی برای بازارهای کالایی به‌‌‌ همراه داشته است.

* عقبگرد چینی‌‌‌ها با فرود آهسته بازار املاک

به گزارش آرتان پرس، برخی تحلیلگران از این وضعیت به ‌‌‌عنوان بحران اژدهای زرد یاد می‌کنند، اما در نگاهی دیگر می‌‌‌توان این وضعیت را کنترل بحران مالی در بخش مسکن و کاهش انتخابی سهم مسکن در رشد تولید ناخالص ملی چین خواند. البته کاهش سهم مسکن در اقتصاد چین تبعات بزرگی برای این کشور و سایر کشورهای دنیا به همراه دارد، اما دولت چین تاکنون به‌ خوبی از پس این فرود آهسته برآمده است.

ظرف هفته منتهی به‌ روز جمعه ۱۹ ژانویه، بازارهای کالایی با محوریت سنگ‌‌‌آهن، فولاد و فلزات غیر آهنی با نگرانی نسبت به داده‌‌‌های اقتصادی چین در مسیر سقوط آزاد قیمتی نوسان داشتند. این عقبگرد قیمتی در حالی در بازارها رقم خورد که چین در هدف‌گذاری اقتصادی خود برای سال ۲۰۲۳ موفق بود، اما قرائت‌‌‌های منفی از این رشد اقتصادی و بحران ‌‌‌زده خواندن چین، سیگنالی منفی برای بازارها به همراه داشت.

* بحران یا فرود آهسته بازار املاک چین؟

داده‌های اداره ملی آمار چین نشان داد که قیمت مسکن در این کشور ظرف ماه دسامبر مجددا ۰.۴‌ درصد کاهش یافت که این بیشترین افت نرخ ماهانه مسکن در چین پس از مارس ۲۰۲۳ بود. در عین حال از ۲۰ ماه گذشته، بهای مسکن در چین در ۱۸ ماه کاهش داشته است. به این ترتیب می‌‌‌توان گفت بخش املاک در دومین اقتصاد جهانی همچنان با بحران مواجه است و این موضوع تاثیر منفی غیرقابل کتمانی بر رشد اقتصادی این کشور گذاشته است. بحران در بخش املاک و مستغلات چین، در زمان همه‌گیری کرونا در این کشور عیان شد. شرکت‌های توسعه‌‌‌دهنده ساختمان در چین به دلیل افت فروش ملک با بحران نقدینگی طولانی‌ مدت و کاهش فروش مواجه شدند. همزمان با بروز این بحران، سخت‌‌‌گیری دولت چین در اعطای تسهیلات به شرکت‌های توسعه‌‌‌دهنده بدهکار، دومینوی نکول در غول‌‌‌های ساختمانی چین را رقم زد.

ساخت‌‌‌وساز در چین ظرف دهه‌‌‌های اخیر بار بخش بزرگی از رشد تولید ناخالص ملی در چین را بر دوش کشیده است. گفته می‌شود ۲۵ تا ۳۰‌ درصد تولید ناخالص داخلی چین به فعالیت‌‌‌های ساخت‌‌‌وساز و صنایع مرتبط با آن وابسته است. در عین حال بخش عمده‌‌‌ای از مردم چین در بازار املاک این کشور سرمایه‌گذاری کرده‌‌‌اند. بنابراین سقوط بخش املاک در عین حال که آسیب جدی به رشد اقتصادی بزرگ‌ترین اقتصاد کالامحور جهانی وارد می‌کند، گروه بزرگی از مردم را در این کشور متضرر کرده است که این موضوع بحران بزرگ عدم‌ رضایت را در این کشور رقم خواهد زد.  با این حال دولت شی‌‌‌جین‌‌‌پینگ در سال ۲۰۲۱ از حمایت مستمر از شرکت‌های توسعه‌‌‌ دهنده بدهکار بانکی در این کشور عقب نشست.

این تغییر رویه از سوی دولت چین به عیان شدن بدهی ۳۰۰ میلیارد دلاری شرکت اورگراند ظرف ماه‌‌‌های پایانی ۲۰۲۱ انجامید و این موضوع واهمه تکرار بحرانی مشابه بحران مسکن آمریکا در سال ۲۰۰۸ را میان فعالان بازارهای جهانی ایجاد کرد. بحران بدهی در شرکت‌های ساختمانی چین ادامه‌‌‌دار شد، اما اتفاقی همچون بحران سال ۲۰۰۸ تکرار نشد. در واقع چینی‌‌‌ها موفق به کنترل وضعیت و تبدیل آن به فرود نرم شدند. به این ترتیب ظرف ۲۸ ماه گذشته همواره موضوع بحران در بخش ساخت‌‌‌وساز چین در صدر اخبار اقتصادی جهان قرار دارد؛ اما این موضوع نشانه فرود آهسته این بازار به‌‌‌ نحوی است که دومین اقتصاد جهانی کمترین آسیب را از آن دریافت کند.

* ساخت‌‌‌ و ساز، ترمز اقتصاد چین را کشید

ظرف روزهای اخیر داده‌‌‌های رشد تولید ناخالص داخلی چین برای سال ۲۰۲۳ منتشر شد. در حالی که دولت این کشور رشد اقتصادی ۵ درصدی را برای سال‌جاری هدف‌‌‌گذاری کرده بود، رشد ۵.۲ درصدی برای این سال اعلام شد. به این ترتیب چینی‌‌‌ها مجددا در تحقق رشد اقتصادی هدف‌‌‌گذاری‌ شده موفق شدند. این در حالی بود که نظرسنجی‌‌‌ها به رشد اقتصادی ۵.۳ درصدی امیدوار بودند. بنابراین تحقق نیافتن ‌رشد اقتصادی چین مطابق انتظار در سه‌ ماهه پایانی سال ۲۰۲۳ باعث شد تا رشد تولید ناخالص داخلی در چین از انتظارات بازارها عقب بماند و این موضوع سیگنال منفی برای بازارهای کالایی دنیا به همراه داشت.

ظرف مارس ۲۰۲۳ و زمانی که دولت چین رشد اقتصادی ۵ درصدی را هدف‌گذاری کرد، بازارهای جهانی این داده را بارها تحلیل کرده و عنوان کردند که چنین هدف‌گذاری‌ای به مفهوم عقبگرد دومین اقتصاد جهانی است. از سویی رشد اقتصادی ۵ درصدی در سال ۲۰۲۳ بر پایه رشد اقتصادی ۲.۲ درصدی در سال ۲۰۲۲ چندان دشوار نیست و از سوی دیگر رشد ۵ درصدی کمترین میزان رشد سالانه چین در بازه ۳۰ سال اخیر به‌استثنای دوران کروناست. به این ترتیب اگرچه چین توانست در اولین سال پس از کنترل کرونا و در حالی که بحران در شرکت‌های توسعه‌‌‌دهنده املاک در این کشور پا برجا بود، رشد ۵.۲ درصدی را محقق کند، اما رسانه‌‌‌های جریان اصلی دنیا از این داده‌‌‌ها به‌عنوان بحران و حتی شکست چین یاد کردند.  در این شرایط بسیاری از تحلیلگران داده ضعیف رشد ۵.۲ درصدی در اقتصاد را نتیجه حمایت غیرکافی دولت پکن از بخش مسکن می‌‌‌دانند.

ظرف سال ۲۰۲۳ دولت چین اقدامات حمایتی از جمله تسهیل در رشد سرمایه، دسترسی آسان‌تر به منابع مالی و اعطای راحت‌‌‌تر وام به توسعه‌دهندگان املاک محلی در این کشور را اجرایی کرد. اما به گفته فعالان بخش مسکن در چین، این اقدامات چندان جذاب نبود و دولت چین برای تحریک بخش مسکن در این کشور باید به اجرای محرک‌‌‌های قوی‌‌‌تر و هدفمندتر روی آورد. بخش مسکن و صنایع وابسته به آن در چین محرک ۲۵ تا ۳۰‌ درصد رشد اقتصادی این کشور است. بنابراین بحران در شرکت‌های سازنده املاک در چین از مهم‌ترین عوامل عقبگرد رشد اقتصادی چین ظرف سال‌های اخیر بوده است. بخش مسکن در چین ترمز رشد اقتصادی در این کشور را کشیده است؛ اما تحقق رشد اقتصادی ۵.۲ درصدی بدون بازگشت بخش مسکن به اوج، موفقیتی بزرگ برای دولت چین است.

* زیرساخت، جایگزین مسکن شد

در حالی که بحران در شرکت‌های ساختمانی چین در سال ۲۰۲۳ ادامه‌‌‌دار شد، بهای سنگ‌‌‌آهن وارداتی به چین در این سال صعود ۲۰ درصدی داشت. این رشد قیمت بر پایه رشد تقاضا برای محصولات فولادی در چین براساس افزایش اجرای پروژه‌‌‌های زیرساخت در این کشور و رشد تقاضای صادراتی در بخش محصولات فولادی رقم خورد. به این ترتیب دولت پکن توانست بخشی از افول بازار مسکن را با تحریک بخش زیرساخت جبران کند. تحریک بخش زیرساخت در سال ۲۰۲۳ از داده‌‌‌های تولید ناخالص ملی در چین حمایت کرد، این در حالی بود که بخش مسکن در این کشور در حاشیه ماند.

* مصرف‌کنندگان نهایی؛ پتانسیل اصلی چین

به نظر می‌رسد که سیاستگذاران چینی به پایان عصر ساخت‌‌‌وساز در این کشور رسیده‌‌‌اند. بنابراین دولت فعلی چین قصد تحریک بیشتر بازار مسکن را ندارد؛ سیاستی که اگرچه صحیح است، اما تبعات مهمی نظیر کاهش رشد اقتصادی را در پی دارد. با وجود این، چین به‌‌‌ عنوان بزرگ‌ترین کشور پر جمعیت دنیا در کنار هند، پتانسیل‌‌‌های متعددی برای بازگشت به مدار رشد سریع اقتصادی دارد. افزایش رفاه عمومی و ترغیب مردم به مصرف بیشتر می‌‌‌تواند به‌‌‌ عنوان پتانسیل جدید چین برای بازگشت به رشد مدنظر قرار گیرد. با این حال باید دید دولت چین به سراغ این بسته محرک قوی می‌رود یا خیر. برای مشخص شدن برنامه چین در سال ۲۰۲۴ باید منتظر برگزاری نشست حزب کمونیست این کشور در ابتدای ماه مارس بود، ‌اما رویه دولت این کشور ظرف ماه‌‌‌های پایانی سال ۲۰۲۳ نشان داد که چین برای بازگشت به مسیر رشد عزمی جدی دارد.